ΓΕΡΟΝΤΑΣ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΣ (1921-2001)

"Να μας αξιώσει λοιπόν ό Θεός να γίνουμε και εμείς θεοί, κοντά σ' Αυτόν τον ανερμήνευτον Θεόν, τον απερινόητον τον άπειρον. Θέλει να ζήσουμε κοντά Του. Θέλει να γίνουμε άπειροι και εμείς να γίνομαι αιώνιοι κοντά σ' Αυτόν".

Με αυτή την επιθυμία της θεώσεως έζη ό αοίδιμος Πατήρ Δαμασκηνός και ό πόθος του αυτός επληρώθη την 23ην Φεβρουαρίου 2001. Την ημέρα αυτήν χαίρων εισήλθε εις το φως της αιωνίου ζωής, την οποίαν παιδιόθεν τόσον ηγάπησε

Την 23ην Φεβρουαρίου 2001 εκοιμήθη εν Κυρίω ό πνευματικός Πατήρ και κτίτωρ της Ιεράς Μονής Αγίου Ιωάννου του Μακρινού Μεγάρων, π. Δαμασκηνός Κατρακούλης.

Είχα την ιδιαιτέρα ευλογία να γνωρίζω τον π. Δαμασκηνό και την Ί. Μονή του από τεσσαράκοντα περίπου ετών.

Ένας ακόμα άγιος Γέροντας της Ορθοδοξίας μετέστη εις την Έκκλησίαν των πρωτοτόκων.

Τόσον ή Αδελφότης της Ί. Μονής, υπό την άγίαν Ηγουμένη Γερόντισσα Μακρίνα, όσον και τα πολλά πνευματικά του τέκνα, Αρχιερείς Ιερομόναχοι, Ιερείς, Διάκονοι, Μοναχοί και Μοναχές, κλαίουν δια την ορφάνια. Μας φεύγουν οι άγιοι Γέροντες και νοιώθουμε ότι μένουμε ορφανοί.

Τον π. Δαμασκηνό διέκρινε καθαρότης της καρδίας, βαθύτατη ταπείνωσις, θειος έρως, αδιάλειπτος προσευχή, πνευματική αρχοντιά. Είχε την απλότητα ενός παιδιού και συγχρόνως την αρχοντιά και ευγένεια ενός βασιλικού παραστάτου. Παριστάμενος νοερός και αδιαλείπτως ενώπιον του Παμβασιλέως Χριστου ελαμπρύνετο και εχαριτώνετο από την μορφή του γλυκύτατου Νυμφίου της ψυχής του. Πόσο ωραία νοιώθει κανείς κοντά σε τέτοιους χαριτωμένους Γέροντες!

Αν και ό π. Δαμασκηνός καθόλου δεν υστέρησε σε αρετές και χαρίσματα από τους συγχρόνους μεγάλους Γέροντας (π. Πορφύριο, π. Παΐσιο, π. Ιάκωβο, π. Επιφάνια), ό Κύριος τον έκρυψε από τους οφθαλμούς πολλών, όχι γιατί ό ίδιος θα κινδύνευε από την κενοδοξία, αλλά για να προφύλαξη την ευλογημένη Αδελφότητα των Μοναζουσών από τον περισπασμό και τίς ενοχλήσεις του πλήθους.

Καρπός της τελείας αγάπης του προς τον Θεόν ήτο ή τελεία αγάπη του προς τους ανθρώπους. Χαριτωθείς με τα υπερφυή χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος, μεταξύ των οποίων και ή διάκρισης, ή υψίστη των αρετών, έγινε απλανής οδηγός πλήθους μοναχών και λαϊκών.

Οι πνευματικοί του λόγοι και τα κείμενα του μαρτυρούν για την Χάρι του Θεού πού τον αγίασε.

Ενθυμούμαι τον μακαριστό και άγιον Μητροπολίτη Αρτης Ιγνάτιο, εις τον οποίον επί πολλά έτη ό π. Δαμασκηνός εξομολογείτο, πού έλεγε: Όταν εξομολογώ τον π. Δαμασκηνόν, αγιάζομαι.

Σεπτέ Γέροντα, π. Δαμασκηνέ. Βιάστηκες να μας φυγής. Είχες την πληροφορία ότι επέτυχες την ένωσιν με την Αγία Τριάδα. Μη παύσης, ως παρρησίαν έχων, να πρεσβεύης και για μας τους περιλειπομένους.

Ο Καθηγούμενος της Ιεράς Μονής Οσίου Γρηγορίου Αγίου Όρους
Αρχιμανδρίτης Γεώργιος

Ο πνευματικός Πατήρ και κτίτωρ της Ιεράς Μονής Αγίου Ιωάννου Προδρόμου (Μακρινού), Πατήρ Δαμασκηνός, γνωστός εις όλους ως ό "Πάππους", κατά κόσμον Σπυρίδων Κατρακούλης, εγεννήθη εις τα Μέγαρα, την 2αν Ιουλίου 1921.

Οι γονείς του, Ιωάννης και Μαρία, άνθρωποι απλοϊκοί και φιλήσυχοι, ήσαν λίαν ευσεβείς και μετέδωσαν εις τα τέκνα των την βαθιά πίστη και αγάπη προς τον Θεόν και την Πατρίδα.

Όθεν ό μικρός Σπυρίδων, από την νηπιακή του ακόμη ηλικία, αντικρύζων το μυστήριον του θανάτου εις τάς κηδείας των συγγενών, αδυνατούσε να πιστεύση ότι ή ζωή τελειώνει εις τον τάφον. Ή ανήσυχος ψυχή του απεστρέφετο την φθοράν και δια τούτο εδίψα την αιώνιον ζωήν, έως ότου εις το πρόσωπον του Χριστού εύρε την ελπίδα και την χαράν της Αναστάσεως. Όλος ό βίος του υπήρξε εξωτερικώς απλούστατος. Ό ίδιος, κεκρυμμένος εν Χριστώ ως πολύτιμος μαργαρίτης, ηύξανε μέσα εις το όστρακο της θείας στοργής εν αφάνεια και ταπεινώσει. Προκύπτων λοιπόν σοφία και ηλικία και χάριτι, έλαβε την εγκύκλιο μόρφωσιν εις την γενέτειρα του, ενώ παραλλήλως ειργάζετο σκληρός, καλλιεργών με τα παιδικά του χέρια την άγονον γήν των πατέρων του.

Όμως ή καρδία και ό νους του αναζητούσαν κάποιους άλλους κόσμους και δια τούτο επλατύνοντο και ηνοίγοντο δια της φυσικής αποκαλύψεως εις την σφαίραν της γνώσεως του Θεού. Ολόκληρος ή δημιουργία συγκινούσε αφάνταστα την τρυφερά παιδική και εφηβική του ύπαρξιν. Συχνά εύρισκε καταφύγιο εις τον τότε ανθοστόλιστο κάμπο των Μεγάρων και εκεί ή καρδία του ησθάνετο την πνοή της αύρας της θείας αγάπης.

Ή ευαίσθητος ψυχή του αναζητεί τον Θεόν και διαρκώς συνομιλεί με τον ηγαπημένον του Χριστόν. Και ό Θεός πού προεγνώριζε την τελείαν του αφιέρωσιν, είλκυε αυτόν έτι και έτι εις την θείαν μέθεξιν. Ένεκεν της καθαρότητας του έγένετο σκεύος του Αγίου Πνεύματος. εις πρώιμον ηλικία εδέχθη εις την καρδίαν του την πρώτη αποκάλυψη του Προσώπου του Κυρίου και την εμπειρίαν του άκτίστου Φωτός.

Το γεγονός τούτο, το όποιον ό ίδιος απεκάλει "πρώτη γνωριμίαν" και "πρώτη άγάπην εις την Γαλιλαία του", συνεκλόνισε την ψυχήν του και σφράγισε όλη του την ζωήν.



Περιγράφων την μυστική αυτήν εμπειρία, λέγει: "Ώ ημέρα μεγάλη και σωτήριος! Μεγάλη Παρασκευή! όπου ένθεος έρως έγεννήθη στην ψυχή μου και ακράτητος δοξολογικός παφλασμός στην καρδία μου εκ μυστηριώδους λειτουργικής αισθήσεως. Άπαντα ως θυμίαμα με προσκαλούσαν εις προσευχήν, εις δρασιν και ενατένισιν του Κυρίου μου ασχηματίστως... Ευρέθην εις άφραστο μυσταγωγία και εις στιγμή αιωνιότητας, όπου συνήψα συμβόλαιο αρραβώνας μετά του Κυρίου μου ". Κατ' εκείνη την ημέρα έδωσε την αμετάκλητων υπόσχεσιν της τελείας αφιερώσεώς του εις τον Θεόν.

Συνεχώς έζη με το δράμα της πρώτης θεοπτίας και έλεγε: εκεί τρέχω, εκεί φωνάζω, εις αυτός τάς κορυφάς πού είναι λουσμέναι εις το φως. εκεί συναντηθήκαμε το πρώτον, σε μία άκρη κορυφής θεοπτίας, εκεί μιλήσαμε ανοικτά και ατενίσαμε τίς αιχμηρές κορυφές της θεολογίας.

Έκτοτε και έως εσχάτης αναπνοής δεν επαυσεν ήμέραν και νύκτα να είναι ό κυνηγός της θείας αγάπης. Ή ζωή του υπήρξε όντως "άσμα ασμάτων". Όμως ή μυσταγωγία της Γαλιλαίας τελείωσε. Αφού ό Κύριος του άνοιξε την αυλαία του ουρανίου κόσμου, τον άφησε να αγωνισθή. Και άρχισε ή σκληρά, μακρά και επικίνδυνος πορεία• πάλη θηριώδης, άρπαγμός, ξυλοδαρμός. Ό εχθρός κάθε τόσο έστηνε ενέδρες. Μία έδινα, τρεις κατακέφαλα ελάμβανα εκ των τριών εχθρών. Με την επίκλησιν όμως του ονόματος του Κυρίου, της Θεοτόκου και του αρχαγγέλου Μιχαήλ διέφυγα από τα χέρια του.

Όλη ή ζωή του ήταν "τιτάνιος άγων". Υπήρξε μεγάλος βιαστής πού δεν ελυπείτο τον εαυτό του. Ό ίδιος έλεγε δια τους αγώνας αυτούς: "Ίδρωτες, θρόμβοι αίματος".

Όμως ό π. Δαμασκηνός δεν ήτο μόνον αγωνιστής του Χριστού, αλλά και της πατρίδος, την οποίαν καθ' υπερβολή ηγάπησε και υπηρέτησε αυτήν επί 43 μήνας, εις το πυροβολικό σώμα του στρατού, εις καιρούς χαλεπούς. Ακόμη και τότε ανηλίσκετο μεταξύ προσευχής, ιεραποστολής και καθήκοντος, αποτελών φωτεινό παράδειγμα δια τους ανωτέρους και τους συστρατιώτες του. Ή φλόγα της θείας αγάπης τον κατέτρωγε.

Όθεν, μόλις επέστρεψε από τον στρατόν, ενεδύθη τον μέλανα μοναχικό τρίβωνα. Το 1950 χειροτονήθηκε διάκονος και μετά δύο έτη εδέχθη την χάριν του β' βαθμού της ιεροσύνης, την οποίαν ως χερουβίμ απελάμβανε έως εσχάτης του πνοής, αισθανόμενος πάντοτε ότι συλλειτουργεί μετ' αγγέλων και αγίων.

Επί μίαν οκταετία ό φωτοφόρος Πατήρ γεώργησε τον αγρό του Κυρίου εις την γενέτειρα του και τρύγησε πλήθος εύχύμων καρπών εκ των πνευματικών του βλαστημάτων. Λειτουργών και λατρεύων τον Κύριον, μεσίτευε υπέρ του ηγαπημένου του λαού, "θύων και θυόμενος".

Ό ένθεος έρως πού χαρακτήριζε την ζωήν του, ως και το ασκητικό του φρόνημα , ενέπνεον τα πνευματικά του τέκνα, τα όποια πεθύμησαν να ακολουθήσουν τα ίχνη του. Δια τούτο, το 1960 ηγείται μικράς γυναικείας αδελφότητας και τη παραινέσει του οικείου Μητροπολίτου αναστηλώνει την πάλαι ποτέ εκλαμπρον Ίεράν Μονήν του Αγίου Ιωάννου Προδρόμου (Μακρινού), ή οποία σχεδόν ήτο κατερειπωμένη. Τίς δύναται να διηγηθεί τους άτρύτους κόπους, τους οποίους κατέβαλε ως χειρώναξ δια την ανοικοδόμηση της Μονής, αναμιγνύων με το χώμα τον ιδρώτα και τα δάκρυα της προσευχής του και ούτω θεμελίων του Τιμίου Προδρόμου τα επίγεια σκηνώματα; Συγχρόνως δια της ενάρετου πολιτείας και της ταπεινώσεώς του εγένετο τύπος των μοναζουσών με την τελείαν εκκοπή των θελημάτων του, θέτων τα θεμέλια και του πνευματικού οικοδομήματος της Μονής.

Κατ' εκείνη την εποχή ήρχισε να ανθοφορεί ό γυναικείος μοναχισμός και αί συγκροτούμενες μοναχικές αδελφότητες αναζητούν εις τον αφανή ασκητή, τον Πάππου του Μακρινού, τον σοφό καθοδηγητή. Ή συμβολή του εις την καρποφορία του γυναικείου μοναχισμού των τελευταίων ετών υπήρξε λίαν σημαντική. Δεν υπερβάλλομε, εάν είπωμεν ότι βάδισε εις τα ίχνη του Αγίου Νεκταρίου.

Λαβών παρά Θεού την ειδική χάριν του ποιμαίνειν μοναχές δια λόγου και βίου, διηκόνησε, φωταγώγησε και εποδηγέτησεν εις την πατερική τρίβον πολλάς γυναικείας μοναστικές αδελφότητας, "τους χορούς των μυροφόρων", ως έλεγε. Όθεν και ηγάπα όλα τα μοναστήρια και τα θεωρούσε ως ένα, αποφαινόμενος ότι "όλα τα μοναστήρια είναι δικά μας και είμαστε όλοι μία αδελφότης, διότι, εχομεν τον Χριστόν κοινόν νυμφίον και όφείλομεν να αγαπάμε όλας τας αδελφάς, όπως τάς ιδικάς μας".

Ηγάπα το Κοινόβιο και ωνόμαζεν αυτό "μετόχι, του Παραδείσου"• ενώ δε ήτο νηπτικός και πραγματικός θεωρητικός Πατήρ, έζησε ως τέλειος κοινοβιάτης με απόλυτον ακρίβεια βίου και τελείαν ακτημοσύνη. Εχαίρετο υπερβολικός την αδελφότητα και άπελάμβανε τα χαρίσματα των άλλων ως ιδικά του.

Υπήρξε κατ' εξοχήν εκκλησιαστικός ανήρ, σπενδόμενος δια την Έκκλησίαν και εργαζόμενος αόκνως υπέρ αυτής.

Το 1984, όταν ιδρύθη ή ανδρώα Ιερά Μονή Αγίας Παρασκευής Μαζίου, διωρίσθη πρώτος ηγούμενος αυτής υπό του οικείου Μητροπολίτου κ.κ. Βαρθολομαίου. Το δε 1990 εγένετο οφφικιούχος της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας.

Από την πνευματικήν του καθοδήγησιν εύρον την όδόν της σωτηρίας πλήθη λαού και εμορφώθησαν εν Χριστώ αρχιερείς, ιερείς, μοναχοί και εργάται του Ευαγγελίου. Ηύχετο δε εις τα πνευματικά του τέκνα να είναι ή ζωή των τοιαύτη, ώστε και μόνον ή θέα των να εμπνέει εις τους ανθρώπους την μετάνοιαν.

Ό ίδιος ό π. Δαμασκηνός καθημερινό άρτον είχε την μετάνοιαν. Περιέγραφε δε την πορεία του ως εξής: Όταν πρωτομετανοήσαμε, βυθιστήκαμε κάτω στον εαυτό μας και είδαμε το καταγώγιο μας πού ήταν σκοτεινό και αρχίσαμε την μετάνοια και την προσευχή, μέχρι πού αισθανθήκαμε ότι καθάρισε ό εαυτός μας. Ύστερα άρχισε να μεταβάλλεται το καταγώγιο μας εις φωτεινό καταγώγιο του Αγίου Πνεύματος και της αθανάτου σοφίας• και ξεκινήσαμε πλέον. Ή πίστης μας επέταξε στην αγκαλιά του Θεού ". Ή ακράδαντος και άνευ ορών πίστης ήταν ή "πυρσοκρότησις για τίς αναβάσεις του". πίστης όχι μόνον εις τον προσωπικό Θεόν, αλλά και εις κάθε λόγον της Αγίας Γραφής και των αγίων Πατέρων. Χαρακτηριστική είναι ή φράσης του: "Αν θέλετε πνευματικές αναβάσεις, ν' ανεβείτε εις το βάθρο της πίστεως και της ταπεινώσεως".

Κατά την Θείαν Λειτουργία αι νοηταί αναβάσεις του εκορυφώνοντο. Έλεγε τα έξης: "Ιδιαιτέρως μέσα στη θεία λειτουργία να παίρνομαι την νοητή πορεία και να μένουμε μεταξύ της θριαμβευούσης και της στρατευόμενης Εκκλησίας. Να μένουμε μαζί με τους αγίους και να λειτουργούμε μαζί με τον ουράνιο κόσμο, για να μπορεί ή ψυχή μας να γεμίσει με την ελπίδα της αιωνίου μακαριότητας. Στη θεία λειτουργία αρχίζομε πλέον να αλλάζομαι τον χώρο και ενώναμε τον ουράνιο κόσμο με τον επίγειο. 'Έχομε και τούς δύο κόσμους στη νοήσει μας. Στη λειτουργία συσπειρώναμε μαζί μας όλη την δημιουργία και δοξολογούμε τον Θεόν μαζί με τις πέτρες, την θάλασσα και τον φυτικό κόσμο, πού άφωνος και συνεχώς λειτουργούν όλα μαζί. Όταν λέω τις ευχές, αισθάνομαι ότι ή κάθε μία έχει μέσα της την παντοδυναμία, την πανσοφία.

Μπαίναμε στη βασιλική λειτουργία. Στην ωραία λειτουργία του σύμπαντος συνάπτεις την δική σου λειτουργία. Φέρομε τον ουρανό νοητός κάτω και ανεβάζαμε τον εαυτό μας επάνω. Να μπούμε στη μυστική και οικουμενική του σύμπαντος λατρεία".

Ενώ ό ίδιος μετ' οδυνηράς πάλης κατά των εχθρών κατόρθωσε να καταλάβει την κορυφή της θεωρίας, εν τούτοις συνεβούλευε τα εξής: "Να πιάσομε την κορυφή της θεωρίας, δια να έχομε την υπεροχή επί των παθών. Τότε τα πάθη εξουδετερώνονται χωρίς πολλούς ίδρωτας. Με την αποφατική θεώρηση του ουρανίου κόσμου και τη θεολόγησι της σωτηρίας πέφτομε σε άλλη σφαίρα, της παντοδυναμίας του Θεού. Πορευόμεθα επί των κορυφών, ατενίζοντες το πρόσωπον του Κυρίου, θέτομε τον εαυτόν μας κάτω από την επισκόπησιν του Θεού και ρίχνομε εις την λήθην τον παρόντα κόσμον. Ελεύθερος τότε ό νους μας θα αναφέρεται προς τα άνω πάντοτε και ή διάνοια μας θα είναι πάντοτε τεταμένη προς τον Θεόν". Προσπαθούσε να μιμηθή τον Ενώχ, δια το πρόσωπον του οποίου ένοιωθε μεγάλο θαυμασμό και ανέφερε συνεχώς ότι ούτος είχε την διάνοιάν του τεταμένην εις τον Θεόν επί εκατόν έτη. Ή σκέψις του Θεού ήτο ή απόλαυσίς του και έλεγε μετά του ψαλμωδού: "Έμνήσθην του Θεού και ευφράνθην". Και άλλοτε: "Ατενίζω τον Θεόν ανά πάσαν στιγμήν και χαίρεται ή ψυχή μου. Τον βλέπω ασχημάτιστος, τον αγαπώ και τον βλέπω. Είμαστε ενώπιον του προσώπου του Κυρίου. Όμως, παρ όλο πού τον βλέπω, πάντοτε τον ζητώ ".

Το πρόσωπον του Χριστού ήτο ή τροφή και ή τρυφή της ψυχής του. Οι λόγοι του Κυρίου: "Εγώ ειμί ή οδός" είχαν χαραχθεί βαθέως εις τον νουν του και δια τούτο επίστευεν ότι δια της Χριστογνωσίας ό άνθρωπος φθάνει την αυτογνωσία και δι' αυτής την θεογνωσία.

Ό π. Δαμασκηνός, όταν έλεγε θεογνωσία, εννοούσε την θεοκοινωνίαν. Επειδή δε ό ίδιος είχε κατορθώσει δια της βαθιάς μετανοίας την κάθαρσιν της καρδίας και του νοός, ενέτεινε όλην την νοητική του δύναμιν εις την αδιάλειπτο μνήμην του Θεού και έλεγε: "Όταν ή διάνοια είναι τεταμένη προς τον Θεόν, μέσα μας γεννάται ή ορμή προς θεοκοινωνία". Και ρώτα: "Πώς θα προσευχώμεθα και θα μας ακούει ό Θεός, αν ή νόησης μας δεν μεταβληθεί εις όρασιν Θεού;" Ό ίδιος διαρκώς ατένιζε τον Κύριον και διαβεβαίωνε ότι ό Θεός οράται και αναπαύει• και ότι οι οφθαλμοί της ψυχής μας είναι συνηθισμένοι να βλέπουν τον Θεόν. "Ή διάνοια μας είναι ή διόπτρα πού ατενίζει τα ουράνια• αυτός ό ανιχνευτής (ή διάνοια) έρευνα με το Άγιον Πνεύμα τον ούράνιον κόσμον και τά βάθη του Θεού. Αν ό νους δεν δούλεψη, δεν μπορεί να ευφράνει την καρδίαν και να την ανεβάσει στα ουράνια δια της θείας αγάπης".

Ό θείος έρως ήτο ή κινητήριος δύναμις, την οποίαν ό π. Δαμασκηνός έθετε εις το διαστημόπλοιο της προσευχής, δια να κάνη την "νοητήν πορείαν προς θεοπτίαν". Και ομολογούσε: "Όταν αρχίζομε αυτές τις νοητές πορείες, γινόμεθα έκπεινοι και έκδιψοι της θείας αγάπης και ορμάμε εις αναβάσεις τολμηρές. Τολμηρό ανέβασμα είναι ή νοητή θεωρία εις τους μυστικούς χώρους των αγγέλων και εν συνεχεία εις τους υπερβατικούς χώρους της ησυχίας και της σιωπής, εκεί όπου κατοικεί ό Θεός. εκεί επιθυμούμε να φθάσομε και να ομιλήσομε με τον λατρευτό μας Θεόν. Αυτός είναι ό έρως που μας ανυψώνει συνεχώς μέχρι την τελικήν ένωσιν μετά του Θεού. Αυτός ό έρως είναι, δύναμις, δια της οποίας ό μοναχός ξέρει ν αγαπά και να θυσιάζεται έως θανάτου• είναι όλος φως, είναι όλος βασιλεία, όλος άκτιστον φως και ανέσπερο φως". Αυτός ό έρως εκυρίευε ολην την ύπαρξιν του π. Δαμάσκηνου και εζη μέσα εις το θείον φως. Επρόδιδεν ακουσίως τον εαυτόν του, όταν έλεγε: "Να γίνει ό εαυτός μας ολόκληρος ένα φως, μία φωτεινή λαμπάδα. Το είδαμε το φως, το ξαναείδαμε το φως και το ξαναβλέπομε το φως. Είδαμε το φως, για να φθάσομε πλέον μέσα στον ήλιο της δικαιοσύνης.

Κατόπιν και ό θάνατος δεν μας ξενίζει καθόλου, γιατί είμαστε μέσα στο φως του Θεού και ζούμε τη βασιλεία Του ήδη από τώρα. Είμαστε συνέχεια μέσα στην εορτή από τώρα και κατόπιν πάμε και προσωπικά και του λέμε: "Μόνο για Σένα, Χριστέ μου, όλα για Σένα. Ό,τι θέλεις και όπως θέλεις".

Ή όσια εκδημία του θεοφόρου Πατρός εβύθισεν εις πένθος την επίγειο Εκκλησία και εγένετο χαρμονή αιώνιος εις τον ουράνιον κόσμον, όστις εδέχθη αυτόν στεφανηφορούντα.

Εκ της Ιεράς Μονής Αγίου Ιωάννου Προδρόμου (Μακρινού)
ΠΗΓΉ:WWW.PIGIZOIS.GE

Λόγος περί μετανοίας

Αρχιμανδρίτου Δαμασκηνού Κατρακούλη

Εισαγωγικόν

Η μετάνοια είναι μυστήριον της αγάπης του Θεού. Είναι χάρις και μέγιστον δώρον του ουρανίου Πα­τρός προς τον πεπτωκότα άνθρωπον, η οποία εδόθη εις αυτόν μετά την χάριν του αγίου βαπτίσματος και ανανεώνει και ανακαινίζει το μολυνθέν εκ της αμαρ­τίας βάπτισμα. Δια της μετανοίας αναγεννάται εν τω Θεώ κάθε ψυχή, ήτις ενεκρώθη υπό της αμαρτίας.
Η άπειρος αγάπη του Θεού εδημιούργησε τον άν­θρωπον, δια να μετέχη εις την θείαν Ζωήν, να ζη εν τω Θεώ με τους αδελφούς του εντός της Εκκλησίας. Κάθε απομάκρυνσις από τον Θεόν και τον συνάνθρωπον αποτελεί αμαρτίαν, ήτις χωρίζει και αποκόπτει την ψυχήν από τον Θεόν και απομονωμένην την οδη­γεί εις τον θάνατον. «Τα γαρ οψώνια της αμαρτίας θά­νατος»¹.
Το προπατορικόν αμάρτημα εκληροδότησεν εις την ανθρωπίνην φύσιν την ροπήν προς το κακόν. Δια τούτο είναι εύκολος η κατολίσθησις και η πτώσις του ανθρώπου εις την αμαρτίαν, αλλά και εύκολος η επανόρθωσις αυτού και αποκάθαρσις δια της μετανοίας.
Η μετάνοια είναι θεοσύστατον μυστήριον και αποτελεί την θύραν του θείου ελέους, δια της οποίας εισερχόμεθα και πάλιν εις την αιώνιον ζωήν. Η ευαγγε­λική ρήσις «μετανοείτε και πιστεύετε εν τω ευαγγελίω»², περικλείει όλην την αγάπην του Θεού. Ο Πα­νάγιος Θεός παρέχει εις τον άνθρωπον δύο μεγάλα και σωτήρια δώρα. Το δώρον της πίστεως και το δώ­ρον της μετανοίας. Δι' αυτών καλεί πάντα άνθρωπον εις επιστροφήν εν τη θεία ζωή. «Ως και τους εθνι­κούς, οπόταν θέλουσι μετανοείν, εις την εκκλησίαν προσδεχόμεθα»³.
Θύρα θείου ελέους η μετάνοια! Αλλά τί είναι με­τάνοια; Οι άγιοι Πατέρες της Εκκλησίας μας λέγουν ότι μετάνοια είναι η αλλαγή του νοός. Είναι η συναίσθησις της αμαρτωλότητος, η αναγνώρισις των αμαρ­τημάτων και η αυτοκαταδίκη, η κατά Θεόν λύπη δια την προσβολήν της θείας αγάπης, η εκούσιος άρνησις του κακού και η σταθερά απόφασις να μη επαναληφθή η αμαρτία. Διότι αμαρτία είναι άρνησις του Θείου θελήματος, απομάκρυνσις από του Θεού, απώ­λεια της ζωοποιού χάριτος του Αγίου Πνεύματος και, κατά συνέπειαν, θάνατος της ψυχής. Δια της μετα­νοίας, όμως, παρέχεται η συγχώρησις και γίνεται πα­ντελής απάλειψις πασών των αμαρτιών εις τον μετανοούντα και εξομολογούμενον και ανασύνδεσις αυτού μετά του Θεού.
«Το σφάλλεσθαι ανθρώπινον, το μετανοείν θείον δώρον». Διότι «ουκ έστι ουδεμία κακία, μετανοία μη λυομένη»⁴. Η συναίσθησις της αμαρτωλότητος και η αναγνώρισις των αμαρτημάτων δεν είναι εύκολος εις τον άνθρωπον, ο οποίος ετρώθη υπό της αμαρτίας και εκυριεύθη υπό της φιλαυτίας και του εγωισμού. Δια τούτο η μετάνοια, ως θείον χάρισμα, αποκτάται δια θερμής προσευχής. Μόνον αν η θεία Χάρις φωτίση τον νουν του ανθρώπου και ίδη την θείαν ωραιότητα και την οικείαν ασχημοσύνην, μόνον τότε είναι δυνα­τή η μετάνοια, η αλλαγή του νοός, του φρονήματος, η αλλαγή της ζωής. Τότε ο νους αφήνει τα υλικά και μάταια, τα χαμερπή και νεκροποιά, και αρπάζεται υπό της θείας Χάριτος εις τα ουράνια, εις τον κόσμον του Θεού, εις την αιώνιον ζωήν.
Η μετάνοια βιώνεται μόνον με το φως του Χριστού. Όταν ο νους αντικατοπτρίζεται εις τον Θεάνθρωπον Χριστόν, θεωρεί την αμαύρωσιν της θεοειδείας εαυτού και πλήττει την καρδίαν του ανθρώπου με την κατά Θεόν λύπην, που φέρει την μετάνοιαν. Ο Θεάνθρωπος Χριστός είναι το μέτρον του ανθρώπου, που έχει πλασθή, δια να φθάση εις την κατά χάριν θέωσιν. Δια τούτο είναι απαραίτητος η Χριστογνωσία, δια να γίνη εφικτή η αυτογνωσία, που οδηγεί εις την μετάνοιαν.
Δια της Χριστογνωσίας κατερχόμεθα εις το μυ­στηριώδες καταγώγιον της ψυχής και με το φως του Θεανθρώπου Χριστού ανιχνεύομεν τα εσώτερα βάθη της ψυχής μας^. ανακαλύπτομεν ημαυρωμένην την ει­κόνα του επουρανίου, την οποίαν εδώρισεν εις ημάς η άπειρος φιλανθρωπία του Θεού.
Η ανακάλυψις αυτή είναι πολύ οδυνηρά και το­σούτον μάλλον όσον βαθυτέρα έγινε η Χριστογνωσία. Ο πόνος της ψυχής δια την καταστροφήν της θείας εικόνος, δια την απώλειαν της θείας Χάριτος και τον χωρισμόν από του Θεού, γίνεται οξύτατος και οδηγεί τον άνθρωπον εις πραγματικήν μετάνοιαν, η οποία δεν έχει τέλος εις την επίγειον ζωήν. Η μετάνοια αρ­χίζει με την ενατένισιν της θείας και παναπείρου φι­λανθρωπίας και αγαθότητος του Θεού και την συναίσθησιν της ανθρωπίνης μηδαμινότητος και κακίας.
Η αντιπαραβολή της θείας Αγαθωσύνης και της ανθρωπίνης αμαρτωλότητος προκαλεί παροξυσμόν συντριβής και αρχήν μετανοίας, η οποία ελκύει την θείαν Χάριν δια της ενωδύνου προσευχής.

Πηγή και αφορμαί της μετανοίας

Η άπειρος αγάπη του Θεού χειρίζεται παντοίους τρόπους, δια να επαναφέρη τον άνθρωπον εις την αρχαίαν αυτού κατάστασιν και να ποιήση αυτόν μέτοχον της θείας ζωής. Εις κάθε είσοδον των οδών της μετανοίας η παναγαθότης του Θεού αναμένει τον άν­θρωπον, δια να βοηθήση να βαδίση τον στενόν και τεθλιμμένον δρόμον, ο οποίος οδηγεί εις την απέραντον και πανευφρόσυνον ασιλείαν του ουρανού.
Όλαι αι αφορμαί της μετανοίας έχουν την εκκίνησίν των εις την άμετρον φιλανθρωπίαν του Θεού. Η θεία φιλανθρωπία εξεδηλώθη από την πρώτην στιγ­μήν της πτώσεως των πρωτοπλάστων. Ο Πανάγαθος Πατήρ με φιλόστοργον απαλότητα ανεκάλεσε τον Α­δάμ αμέσως μετά την πτώσιν. «Αδάμ πού ει;»⁵. Με την κλήσιν αυτήν εφανέρωσεν ο Θεός όλην την φιλικήν Του διάθεσιν και πρόθεσιν προς συγχώρησιν. Διότι δεν επέπληξε το πεπτωκός πλάσμα Του, ούτε καν ήλεγξεν αυτό, αλλ' ήνοιξε διάλογον πατρικόν μετ' αυτού και το παρώτρυνε να ομολογήση το σφάλ­μα του και να μετανοήση, δια να του χαρίση την συγγνώμην και την άφεσιν. Εάν ο Αδάμ μετενόει και εμέμφετο τον εαυτόν του, δεν θα εγεύετο της αυστηρότητος του Θεού ούτε του επιτιμίου της εξώσεως εκ του Παραδείσου και του πικρού θανάτου. Η δικαιο­λογία των πρωτοπλάστων και η αμετανοησία των επέβαλον την τιμωρίαν, η οποία δεν είχεν εκδικητικόν χαρακτήρα, αλλά παιδαγωγικόν και σωτηριώδη, δια να οδηγηθή ο άνθρωπος δια της μετανοίας εις την σωτηρίαν. Η απώλεια της θείας Χάριτος, η έξωσις εκ του παραδείσου, η ενώδυνος ζωή και ο επικείμενος θάνατος έφερον τον Αδάμ εις μετάνοιαν, αλλά πλέον δεν ήτο δυνατή η επαναφορά του εις την προτέραν κα­τάστασιν. Εχρειάζετο το μυστήριον της θείας ενανθρωπήσεως, της σταυρικής θυσίας του μονογενούς Υι­ού του Θεού και η Ανάστασις Αυτού, δια να γίνη δυ­νατή η απολύτρωσις του ανθρωπίνου γένους εκ της α­μαρτίας.
Ο Θεάνθρωπος Ιησούς κατά την ενανθρώπησίν Του ήρχισε το απολυτρωτικόν έργον Του με τους λό­γους: «Μετανοείτε^.6. Η μετάνοια είναι η επιστροφή προς τον Θεόν. Ο ίδιος όμως ο Κύριος μας λέγει: «ουδείς δύναται ελθείν προς με, εάν μη ο Πατήρ ο πέμψας με ελκύση αυ­τόν»⁷. ήγγικε γαρ η βασιλεία των ουρα­νών»
Ο Θεός εν τη απείρω αγαθότητι Αυτού ελκύει τον απομακρυθέντα άνθρωπον και πάλιν πλησίον του. Αυ­τός ρίπτει τον σπόρον της μετανοίας εις την χερσωμένην γην της καρδίας του ανθρώπου και Αυτός δη­μιουργεί συνθήκας καταλλήλους, δια να βλάστηση ο σπόρος της μετανοίας. Ο Θεός με την αγάπην Του ελ­κύει προς εαυτόν. Η μετάνοια, την οποίαν προσφέρομεν εις τον Θεόν, είναι δώρον της ιδικής Του ευσπλα­χνίας: «Τα Σα εκ των Σων Σοι προσφέρομεν».
Η γνώσις του Θεού, ως Θεού ελέους και αγάπης και η συναίσθησις της ιδίας αμαρτωλότητος είναι θείον δώρον, το οποίον χαρίζεται εις τον άνθρωπον κατόπιν πολυμόχθου και ενωδύνου προσευχής. Αλλά και η δύναμις της προσευχής είναι δώρον Θεού και παραχωρείται εις όποιον ταπεινούται ενώπιον του θείου μεγαλείου και αναζητεί ενθέρμως την θείαν αγά­πην. Εις το μυστήριον της μετανοίας τα πάντα εξαρ­τώνται από την θείαν Χάριν. Ο Θεός αναμένει το πρώτον μικρόν και αβέβαιον βήμα του ανθρώπου προς την πατρικήν αγάπην και τότε Εκείνος ως φιλόστοργος Πατήρ δρομαίως κάνει τα ενενήκοντα εννέα βήματα και εναγκαλίζεται τον επιστρέφοντα άνθρω­πον.
«....δια τούτο είρηκα υμίν ότι ουδείς δύναται ελθείν προς με, εάν μη η δεδομένον αυτώ εκ του Πατρός μου»⁸. Το θείον έλεος είναι αυτό που καλεί τους πάντας εις μετάνοιαν, μετερχόμενον διαφόρους τρόπους δι' εκάστην ψυχήν, αναλόγους προς την πνευματικήν κατάστασιν αυτής.
Υπάρχουν ευαίσθητοι ψυχαί, αι οποίαι κατατρυφούν εις την θείαν αγάπην και συντρίβονται από την απειρίαν αυτής^. εξ ευγνωμοσύνης δε ορμούν εις την οδόν της μετανοίας, δια να δυνηθούν να ανταποκρι­θούν εις το θείον έλεος με την αυταπάρνησιν και την αυτοθυσίαν. Αι ψυχαί αυταί ταπεινούνται ευκόλως, γί­νονται δεκτικαί της θείας Χάριτος και ανυψούνται τα­χέως εις την αγάπην του Θεού.
Υπάρχουν όμως και αδιάφοροι ή και ανάλγητοι και σκληροκάρδιοι άνθρωποι, οι οποίοι δεν συγκινούνται από τας θείας δωρεάς και την πατρικήν αγάπην του Θεού. Εις αυτάς τας περιπτώσεις το έλεος του Θε­ού καταδιώκει τους μακρύνοντας εαυτούς από του Θε­ού με παιδαγωγικούς τρόπους. Παραχωρούνται διάφο­ροι δοκιμασίαι, αι οποίαι γίνονται αφορμαί μετανοίας και καταφυγής εις τους πατρικούς κόλπους. Αι δοκι­μασίαι αυταί άλλοτε αφορούν εις την ψυχήν του αν­θρώπου και άλλοτε εις το σώμα αυτού. Ψυχικαί είναι: η κατολίσθησις εις αμαρτίας, ο σκοτασμός της ψυ­χής, η διασάλευσις της πίστεως, η απώλεια της ελπί­δος, η στέρησις της χαράς, η έλλειψις της αγάπης, η κατάθλιψις και απογοήτευσις και, το χείριστον πά­ντων, η απομάκρυνσις της θείας Χάριτος και η εγκατάλειψις. Πειρασμοί δε που αφορούν εις το σώμα εί­ναι αι διάφοροι ασθένειαι και ο κόπος και ο μόχθος προς ζωοτροφίαν.
Όλαι αυταί αι δοκιμασίαι και ποικίλαι άλλαι, ό­πως συκοφαντίαι, εξουδενώσεις, αδικίαι, προπηλακί­σεις, προδοσίαι, καταδιώξεις, θάνατοι προσφιλών αν­θρώπων, που προκαλούν μελέτην του μυστηρίου του θανάτου και διάφοροι άλλοι εσωτερικοί και εξωτερι­κοί πειρασμοί, είναι σταυροί που παραχωρούνται από τον Θεόν, ζυγισμένοι αναλόγως με την δύναμιν εκά­στου, και οι οποίοι αναγκάζουν τον άνθρωπον να ταπεινωθή έστω και οικονομικώς και να αναζητήση το έλεος του Θεού. Ούτως ανοίγεται η οδός της μετα­νοίας, καθ' όσον «η παιδεία Κυρίου ανοίγει μου τα ώτα»⁹.
Εις τας καλοπροαιρέτους ψυχάς ο Θεός ανοίγει την θύραν της μετανοίας δια του λόγου των θείων Γραφών και των Πατερικών κειμένων, δι' ενός κηρύγματος, μιας καλής συναναστροφής, δι' ενός καταιγι­σμού θείας Χάριτος κατά την ώραν της προσευχής ή της θείας Λειτουργίας, δι' ενός θαύματος, μιας θαυμα­τουργικής επεμβάσεως της θείας προνοίας, εις κάποιαν κρίσιμον στιγμήν της ζωής, δι' αποκαλύψεων θείων μυστηρίων κ.λπ.
Είναι άμετροι οι τρόποι που χειρίζεται ο Θεός, δια να φέρη τον άνθρωπον εις μετάνοιαν, διότι άπει­ρος είναι και η αγάπη Αυτού και η φιλανθρωπία. Βε­βαίως ο εξ αγάπης Σταυρωθείς Θεός θέλει πάντας σωθήναι δια της γλυκείας οδού της αγάπης, και όχι δια της οδού των θλίψεων και των δοκιμασιών. Ο Λυτρω­τής ημών δια χάριν μας υπέστη τα φρικτά πάθη, τον Σταυρόν και τον θάνατον και εν τω Αίματι Αυτού έχομεν την απολύτρωσιν. Εις ημάς απομένει να βαδίζωμεν την οδόν της μετανοίας δι' αγάπης και ευγνωμο­σύνης.

Συναίσθησις και συντριβή

Η συναίσθησις της αμαρτωλότητος του ανθρώπου είναι το πρώτον βήμα εις την οδόν της μετανοίας. Η κατανόησις και η αποδοχή της αμαρτωλότητος δεν εί­ναι εύκολος εις τον αμαρτωλόν άνθρωπον. Η φιλαυ­τία και ο εγωισμός υψώνονται ως τείχος αδιαπέραστον και παχυλόν σκότος εις την ψυχήν. Χωρίς το φως του Χριστού ο άνθρωπος δεν δύναται να ίδη το σκότος και την ασχήμιαν της ψυχής του, ούτε να δια­πιστώση την φθοράν και επικάλυψιν, δια βορβορώ­δους ύλης, αμαρτιών της θεομόρφου εικόνος αυτού. Δια τούτο ο άνθρωπος πρέπει πάντοτε να αναλογίζε­ται την προαιώνιον βουλήν του Θεού δια την κατά Χάριν θέωσιν του ανθρώπου. Η μελέτη αυτή της αγά­πης του Θεού και της απερισκεψίας του πεπτωκότος ανθρώπου είναι λυτρωτική, διότι φέρει εις μετάνοιαν.
Η συναίσθησις της αμαρτωλότητος προϋποθέτει ταπείνωσιν. Και η ταπείνωσις δίδεται εις την ψυχήν που επιδίδεται εις την Χριστογνωσίαν. «Μάθετε απ' ε­μού ότι πράος ειμί και ταπεινός τη καρδία»¹⁰.
Όταν ο άνθρωπος μελετά τον εσταυρωμένον Θεάνθρωπον, ταπεινούται και αρχίζει να συναισθάνεται ότι αυτός είναι ο αίτιος της σταυρικής θυσίας του Θεού. Η παραμικρά νύξις συναισθήσεως της αμαρτωλότητος ανοίγει τους κρουνούς του ελέους του Θεού, ο Οποίος ανά πάσαν στιγμήν αναμένει την μετάνοιαν του ανθρώπου, δια να χαρίση εις αυτόν την Χάριν και την σωτηρίαν.
Οι Πατέρες της Εκκλησίας μας διαβεβαιώνουν ό­τι η πλήρης συναίσθησις της αμαρτωλότητος και του σκότους της ψυχής ημών, φανερώνει ότι επεσκέψατο την ψυχήν η θεία Χάρις, κομίζουσα το ανεκτίμητον δώρον της μετανοίας, το οποίον είναι μεγαλύτερον και από την θέαν των αγγέλων και των αγίων. Το να γνωρίση δηλαδή ο άνθρωπος τας αμαρτίας του και την πνευματικήν του πτωχείαν είναι ανώτερον της οπτασίας αγγέλων!
Από την συναίσθησιν της πτωχείας και της αμαρ­τωλότητος ημών και την εντρύφησιν εις την φιλανθρωπίαν και άπειρον αγάπην του Θεού γεννάται εις την ψυχήν του ανθρώπου το λυτρωτικόν πνεύμα της συντριβής και της μετανοίας. Το Φως του Χριστού, αμυδρόν κατ' αρχάς, ρίπτει τας ακτίνας του εις το αδιαπέραστον σκότος της υπερηφανείας και φιλαυτίας της ψυχής και φανερώνει την απεχθή ασχημοσύνην της κατεστραμμένης εικόνος. Όταν ο άνθρωπος κατανοήση την απώλειαν της θεοειδείας αυτού, την άγνοιαν και το σκότος του νοός του και την απομάκρυνσίν του από τον Θεόν της αγάπης, τότε η καρδία αυτού συνθλίβεται και αρχίζει να οδυνάται, διότι επίκρανε τον φιλανθρωπότατον Θεόν. Το πνεύμα της συντριβής φέρει το πένθος και τα δάκρυα της μετανοίας, τα οποία καθαρίζουν την ψυχήν. «Ήμαρτες; πένθησον και λύεις την αμαρτίαν», λέγει ο κήρυξ της μετανοίας Άγιος Χρυσόστομος και συνεχίζει: «σβέσωμεν την πυρκαϊάν των αμαρτημάτων ουχ ύδασι πολλοίς αλλά μικροίς δάκρυσι. Το γαρ δάκρυον αποπλύνει δυσωδίαν αμαρτίας... ότι λουτρόν εστι και καθάρσιον α­μαρτημάτων τα δάκρυα»¹¹.
Το πνεύμα της συντριβής δεν εγκαταλείπει ποτέ τον διηνεκώς μετανοούντα άνθρωπον, ο οποίος ομο­λογεί την αμαρτίαν του και αυτό αποδεικνύει ότι εμίσησεν αυτήν. Τον Απόστολον Παύλον ουδέποτε εγκατέλειψεν η μνήμη της αμαρτίας του, δια τούτο και ωμολόγει: «εγώ γαρ ειμί ο ελάχιστος των Αποστό­λων, ος ουκ ειμί ικανός καλείσθαι Απόστολος, διότι εδίωξα την Εκκλησίαν του Θεού»¹². Και πάλιν: «τον πρότερον όντα βλάσφημον και υβριστήν^. αλλ' ηλεήθην ότι αγνοών εποίησα τη απιστία»¹³. Αυτή όμως η συντριβή και η μετάνοια έκανε τον μέγαν Απόστολον των Εθνών να αναβή έως τρίτου ουρανού και να ακούση τα άρρητα ρήματα «α ουκ εξόν ανθρώπω λαλήσαι»¹⁴.
Από την συντριβήν της καρδίας και το πένθος πη­γάζει η κατά Θεόν λύπη. «Η γαρ κατά Θεόν λύπη με­τάνοιαν εις σωτηρίαν αμεταμέλητον κατεργάζεται»¹⁵, λέγει ο Απόστολος Παύλος. Από την κατά Θεόν λύπην δίδεται εις την ψυχήν η παράκλησις και η ευφρο­σύνη^. «οι την αμαρτίαν ολοφυρόμενοι, καν αμέτρως θρηνήσωσιν ευφροσύνην καρπούνται, μεταμέλειαν ου δεχόμενοι» (Θεοδώρητος). Δια τούτο ο Κύριος μακα­ρίζει τους πενθούντας «ότι αυτοί παρακληθήσονται»¹⁶. Η κατά Θεόν λύπη είναι χαρμολύπη, που βλαστάνει από το συντετριμμένον και τεταπεινωμένον πνεύμα. Αυτή είναι η αληθής μετάνοια. Η κατάθλιψις και η απόγνωσις είναι εκ του πονηρού και απορρέει από την υπερηφάνειαν και τον πληγωμένον εγωισμόν. Χρειά­ζεται διάκρισις και προσοχή.
Μετάνοια χωρίς ελπίδα, δεν είναι αληθής μετά­νοια. Οι Πατέρες της Εκκλησίας μας τονίζουν την ουράνιον χαράν της μετανοίας. Την χαράν των αγγέ­λων «επί ενί αμαρτωλώ μετανοούντι»¹⁷. Οι οφθαλμοί του μετανοούντος διανοίγονται εις ατέρμονας ορίζο­ντας θείου φωτός και βλέπει τον Σωτήρα Χριστόν και βιώνει την ελπίδα της σωτηρίας και της αιωνίου ζω­ής. Από την Άβυσσον της ταπεινώσεως δια της μετα­νοίας, υψούται εις την Άβυσσον της αγάπης του Θεού.

Τρόποι μετανοίας

Η αναγέννησις του νεκρωθέντος υπό της αμαρ­τίας ανθρώπου επιτυγχάνεται δια του μυστηρίου της Μετανοίας και εξομολογήσεως. Εις την ψυχήν του ανθρώπου αποτυπώνονται όλοι οι λογισμοί και αι πράξεις της επιγείου ζωής αυτού, είτε καλοί είτε κακοί. Και αι μεν καλαί σκέψεις και πράξεις λαμπρύ­νουν την ψυχήν και είναι ανεξίτηλα κοσμήματα αυ­τής, αι δε ρυπαίνουν αυτήν και αμαυρώνουν το θείον κάλλος της εικόνος του Θεού. Η κηλίς του πονηρού λογισμού εξαλείφεται μόνον δια του μυστηρίου της μετανοίας και εξομολογήσεως. Η αυτομεμψία και αυτοαποστροφή, που φέρει την συναίσθησιν της αμαρτωλότητος και την συντριβήν της καρδίας, οδηγεί εις αληθή μετάνοιαν και ειλικρινή εξομολόγησιν και ού­τως εξαλείφονται πάσαι αι αμαρτίαι ημών. Ο Κύριος είπεν: «Ουδέν δε συγκεκαλυμμένον εστίν, ο ουκ αποκαλυφθήσεται και κρυπτόν, ο ου γνωσθήσεται»¹⁸. Εάν ημείς δεν ομολογήσωμεν τας αμαρτίας ημών, δια να απαλείψωμεν αυτάς δια του μυστηρίου της μετανοίας, θα καταστήσωμεν αυτάς φανεράς ενώπιον του φρι­κτού βήματος του Χριστού εις άπαντας τους αγγέλους και τους ανθρώπους όλων των αιώνων. «Εάν ομολογώμεν τας αμαρτίας ημών, πιστός εστι και δίκαιος, ίνα αφή ημών τας αμαρτίας και καθαρίση ημάς από πάσης αδικίας»¹⁹.
Δια να έχη η μετάνοια ημών τα αγαθά αποτελέ­σματα της αφέσεως των αμαρτιών και της εν Χριστώ αναγεννήσεως ημών, πρέπει να πληροί ορισμένους ό­ρους. Ήδη ελέχθησαν τα περί συναισθήσεως και συν­τριβής, αι οποίαι είναι τα θεμέλια της μετανοίας. Δεν αρκεί όμως μόνον αυτό. Μετά την κατά Θεόν λύπην και το λουτρόν των δακρύων, είναι απαραίτητον να ακολουθήση η στερρά πίστις και βεβαία ελπίς δια το θείον έλεος. Εις τούτο βοηθεί η εντρύφησις εις το μυστήριον της αγάπης του Θεού. Ο σκληρός αγών κατά των εμπαθών λογισμών και των δαιμονικών υποδείξε­ων δεν είναι πάντοτε ο πλέον ενδεδειγμένος τρόπος δια την υπερνίκησιν του κακού. Συχνάκις ο καλύτε­ρος και ευκολώτερος τρόπος είναι η πνευματική ανάβασις προς τας θείας κορυφάς της αγάπης του Θεού, η θεωρία του θείου Μεγαλείου²⁰ και η μελέτη της προ­αιωνίου βουλής του Θεού, του υψίστου προορισμού η­μών προκαταβολής κόσμου δια το πλήρωμα της τελειότητος. Αξίζει να κατατρυφώμεν εις τους θεσπε­σίους λόγους του Αποστόλου Παύλου: «Καθώς εξελέξατο ημάς εν αυτώ προκαταβολής κόσμου είναι ημάς αγίους και αμώμους κατενώπιον αυτού, εν αγάπη προορίσας ημάς εις υιοθεσίαν δια Ιησού Χριστού εις Αυ­τόν.... εις έπαινον δόξης της χάριτος Αυτού....»²¹.
Η μελέτη της εκπτώσεως ημών από την αγαπητικήν βουλήν του Θεού δια την συμμετοχήν μας εις την θείαν ζωήν και την κατά χάριν θέωσιν ημών, είναι δυ­νατόν να γίνη το αποτελεσματικώτερον κέντρισμα προς μετάνοιαν και επίτευξιν του θείου προορισμού ημών. Η πίστις, λοιπόν, και η ελπίς εις το θείον έλε­ος συνδυασμέναι με την μελέτην της προαιωνίου αγά­πης του Θεού προς ημάς είναι αι βασικώτεραι προϋ­ποθέσεις της μετανοίας.
Άλλον γνώρισμα και τρόπος της ειλικρινούς με­τανοίας είναι η διόρθωσις του βίου, η σταθερά απόφασις της αποστροφής της αμαρτίας. Ο μετανοών απο­στρέφεται τας ρυπαράς πληγάς που του κατέφερεν η αμαρτία και αι οποίαι προσέβαλαν την θείαν αγάπην. Δια τούτο παίρνει πλέον σταθεράν την απόφασιν να μη προσβάλη τον Άγιον Θεόν, αλλά να πορεύεται κα­τά το θέλημα Αυτού και να τηρή τας θείας εντολάς Του. Εάν δε παρ' ελπίδα εξ αδυναμίας αμαρτήση πά­λιν, πρέπει με μεγαλύτερον σθένος να επιρρίπτη εαυ­τόν εις το θείον έλεος και να μετανοή και πάλιν. Με­τάνοια δε σημαίνει αλλαγή νοός, αλλαγή βίου. Ο με­τανοών εγκαταλείπει τας αμαρτωλάς συνηθείας και πράξεις και πορεύεται κατά το θείον θέλημα. «Έκκλινον από κακού και ποίησον αγαθόν»²², λέγει ο Προφήτης της μετανοίας Δαυίδ. Και ο Άγιος Χρυσό­στομος, ο εγγυητής των αμαρτωλών, λέγει ότι αρχή της μετανοίας είναι η αποχή από την αμαρτίαν. Άνευ αλλαγής βίου και διορθώσεως δεν νοείται μετάνοια²³.
Ακολουθεί η αποκατάστασις των ηδικημένων και των αδικημάτων γενικώς. Δια να δοθή τελεία άφεσις, χρειάζεται η δυνατή επανόρθωσις των αμαρτημάτων. «Μετανοείτε και ποιήσατε καρπούς αξίους της μετα­νοίας», λέγει ο Άγιος Πρόδρομος²⁴.
Εάν η αμαρτία έγινε προς τον ίδιον τον Κύριον, χρήζει πολλών δακρύων και οδύνης καρδιακής και προσευχών διαπύρων και αυτοτιμωρίας και πράξεων των αντιθέτων αρετών. Εάν η αμαρτία έπληξε τον συνάνθρωπον, χρειάζεται την δυνατήν αποκατάστασιν. Αν η αδικία είναι υλική, πρέπει να αποδοθή το ίσον, αν όχι το τετραπλούν, κατά τον Ζακχαίον²⁵. Αν η α­μαρτία αφορά εις την τιμήν και το πρόσωπον του συν­ανθρώπου, πρέπει να ανακαλεσθούν τα συκοφαντικά ή λοιδορικά λόγια και να αποκατασταθή πλήρως η υπόληψις του αδικηθέντος. Γενικώς δε κάθε αμαρτία αποκαθίσταται δια της μετανοίας και της εκπληρώσεως της αντιθέτου αρετής.
Δια να λάβη ο αμαρτωλός την άφεσιν των αμαρ­τιών, πρέπει πρώτος αυτός να συγχωρή τους εχθρούς του και τους αδικούντας αυτόν. Ο Κύριος μας διαβε­βαιώνει λέγων: «Εάν αφήτε τοις ανθρώποις τα παρα­πτώματα αυτών, αφήσει και υμίν ο Πατήρ υμών ο ου­ράνιος^. εάν δε μη αφήτε τοις ανθρώποις τα παραπτώ­ματα αυτών, ουδέ ο Πατήρ υμών αφήσει τα παραπτώ­ματα υμών»²⁶. Όσον και να μετανοήση ο Χριστιανός και όσους καρπούς μετανοίας να επιδείξη, δεν λαμβά­νει την άφεσιν των αμαρτιών, αν δεν συγχώρηση τον εχθρόν του. Αυτός ο τρόπος της μετανοίας είναι ο πλέον απαραίτητος δια την απαλλαγήν από την αμαρτίαν. Αν μάλιστα κατορθώση ο χριστιανός να προχω­ρήση από την συγχώρησιν των εχθρών εις την θεόμορφον αγάπην των εχθρών, τότε δια μιας ανέρχεται την κλίμακα των αρετών και ομοιάζει με τον Θεόν. Η αγάπη των εχθρών φέρει το Πνεύμα το Άγιον εις την ψυχήν του ανθρώπου και ο πιστός λαμβάνει όλην την αφθονίαν των θείων χαρισμάτων και εξασφαλίζει την άφεσιν των αμαρτιών του²⁷.
Παραμένει τώρα η δευτέρα πράξις του μυστηρίου, η ιερά εξομολόγησις, δια της οποίας ολοκληρούται το μυστήριον.

Η Εξομολόγησις

Το μυστήριον της μετανοίας ολοκληρούται με την εξομολόγησιν των αμαρτιών ημών ενώπιον του ιερέ­ως. Όταν ο Κύριος συνέστησεν το μυστήριον της με­τανοίας, έδωκεν εις τους Μαθητάς Του την εξουσίαν του δεσμείν και λύειν τας αμαρτίας των ανθρώπων. Δια της Αποστολικής δε διαδοχής η εξουσία αυτή ε­δόθη εις τους Επισκόπους και δι' αυτών εις τους εντε­ταλμένους ιερείς. Ο Κύριος είπεν εις τους Αποστό­λους Του: «άν τινων αφήτε τας αμαρτίας, αφίενται αυτοίς, άν τινων κρατήτε κεκράτηνται»^28. εις δε τον Απόστολον Πέτρον είπεν: «και δώσω σοι τας κλεις της Βασιλείας των ουρανών, και ο εάν δήσης επί της γης, έσται δεδεμένον εν τοις ουρανοίς και ο εάν λύσης επί της γης, έσται λελυμένον εν τοις ουρανοίς»²⁹.
Η φιλάνθρωπος αγάπη του Θεού εχάρισεν εις τους ανθρώπους το ύψιστον δώρον του μυστηρίου της μετανοίας και εξομολογήσεως, επισφραγίζει δε την άφεσιν των αμαρτιών δια των επισκόπων και ιερέων: «άπερ αν εργάσωνται κάτω οι ιερείς, ταύτα ο Θεός ά­νω κυροί και την των δούλων γνώμην ο Δεσπότης βε­βαιοί»³⁰, λέγει ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος.
Δεν αρκεί λοιπόν να μετανοήση ο άνθρωπος και να ομολογήση τας αμαρτίας του μόνον εις τον Θεόν. Δια να ολοκληρωθή το μυστήριον της μετανοίας, εί­ναι απαραίτητος και η ενώπιον του ιερέως εξομολόγησις των αμαρτιών. Εάν δεν προηγηθή η ενώπιον του Θεού μετάνοια και δεν ακολουθήση η ενώπιον του Ιερέως εξομολόγησις, το μυστήριον δεν επιτελεί­ται, αλλ' αποβαίνει άκαρπον και ανωφελές δια τον αμαρτωλόν άνθρωπον, ο οποίος παραμένει δέσμιος της αμαρτίας και του θανάτου.
Πρέπει να κατανοήσωμεν καλώς ότι η μετάνοια και η εξομολόγησις είναι αλληλένδετα και απαραίτη­τα στοιχεία του σωτηριώδους μυστηρίου. Πάντοτε προηγείται η μετάνοια και έπεται η εξομολόγησις. Ο μετανοών πρέπει με συντετριμμένον πνεύμα και βαθείαν μετάνοιαν να αναγνωρίζη την ενοχήν του, να παραδέχεται τα σφάλματά του και μεμφόμενος εαυτόν να λυπήται, διότι δια των αμαρτιών του επίκρανε την αγάπην του Θεού. Εάν δεν προηγηθή της εξομολογή­σεως η μετάνοια, το μυστήριον δεν έχει τον απολυτρωτικόν του χαρακτήρα, ούτε επιφέρει την μεταβο­λήν του βίου και την σωτήριον αλλαγήν και επιστροφήν προς τον Θεόν.
Όταν υπάρχη βαθεία μετάνοια και ειλικρινής εξομολόγησις, όλαι αι αμαρτίαι συγχωρούνται, όσον πολλαί και βαρείαι αν είναι. Η δια του μυστηρίου πα­ρεχομένη συγχώρησις είναι πλήρης και τελεία! Τα δε επιβαλλόμενα υπό του πνευματικού εις τους εξομολογουμένους επιτίμια είναι φάρμακα θεραπευτικά, τα οποία παιδαγωγούν προς αρετήν και πνευματικήν προκοπήν τους μετανοούντας. Δεν έχουν χαρακτήρα εξιλαστικόν ή ποινικόν ή ικανοποιητικόν, αλλά ιαματικόν και παιδαγωγικόν.
Η εξομολόγησις, δια να δίδη τους πλουσίους καρπούς της, πρέπει να γίνεται με σωστόν τρόπον. Κυρίως να γίνεται με μετάνοιαν και συντριβήν. Η ο­μολογία των αμαρτιών να γίνεται με απόλυτον ειλικρίνειαν και ταπείνωσιν, χωρίς υπεκφυγάς και δικαιο­λογίας. Η εξομολόγησις να χαρακτηρίζεται από την ευθύτητα και την αυτομεμψίαν. Με αποστροφήν προς την αμαρτίαν να κατηγορώμεν εαυτούς και να ομολογώμεν την υπευθυνότητά μας, δι' ό,τι κακόν επράξαμεν, χωρίς να επιρρίπτωμεν τας ευθύνας εις άλλους. Η εντροπή κατά την ώραν της εξομολογήσεως πρέπει να έχη μέτρον, δια να μη εμποδίζη το μυστήριον. Ο πανούργος εχθρός της σωτηρίας μας διάβολος διώ­χνει την εντροπήν κατά την ώραν της αμαρτίας και φέρει υπερβολικήν αυτήν κατά την ώραν της εξομο­λογήσεως, δια να μη απελευθερωθώμεν από τα δεσμά του. Η αιδώς, λοιπόν, να χαρακτηρίζη την μετάνοιάν μας, αλλά να μη την εμποδίζη.
Η εξομολόγησις να είναι σύντομος και συγκεκρι­μένη χωρίς πολυλογίας ή μισόλογα. «Ου γαρ αρκεί ει­πείν αμαρτωλός ειμι, αλλά δει και κατ' είδος αυτών μεμνήσθαι των πλημμελημάτων»³¹, μας λέγει ο κήρυξ της μετανοίας Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, διότι δια της ομολογίας των συγκεκριμένων αμαρτιών επέρ­χεται η ταπείνωσις και η συντριβή, που αποπλύνει την ψυχήν.
Να ομολογώμεν, λοιπόν, μόνον τας ιδικάς μας α­μαρτίας και να μη αναφέρωμεν τας αρετάς και τα κα­λά έργα μας, διότι και αν όλον τον θείον νόμον τηρήσωμεν, πάλιν ένοχοι είμεθα, διότι δεν γνωρίζομεν αν αι πράξεις μας ευαρεστούν τον Άγιον Θεόν και αν τα κίνητρά μας είναι πάντοτε κατά Θεόν.
Επίσης να μη εξομολογούμεθα αμαρτίας δια τας οποίας έχομεν λάβει την άφεσιν, εκτός εάν επανελάβομεν αυτάς. Κυρίως όμως, να μη αποκρύπτωμεν τας αμαρτίας μας. Ο Θεός δεν κρίνει δύο φοράς. Ή θα υποστώμεν το κριτήριον της εξομολογήσεως ενώπιον του ιερέως ή το παγκόσμιον κριτήριον της Δευτέρας Παρουσίας ενώπιον Θεού, αγγέλων και ανθρώπων.
Εκείνο όμως, το οποίον πρέπει να συνέχη ημάς κατά την τέλεσιν του μυστηρίου, είναι η παρουσία του Θεού! Ναι μεν η εξομολόγησις γίνεται ενώπιον του ιερέως, αλλ' όμως ο ίδιος ο Κύριος είναι παρών και Αυτός δέχεται την μετάνοιάν μας και μας δίδει την άφεσιν των αμαρτιών δια του ιερέως³².
Ο θείος φόβος, λοιπόν, ας διακατέχη ημάς, κατά την τέλεσιν του μυστηρίου και ας ευχαριστώμεν τον Θεόν δια την άπειρον φιλανθρωπίαν Του.

Καρποί της μετανοίας

Εις τo μυστήριον της μετανοίας κρύπτεται η άπει­ρος αγάπη και φιλανθρωπία του Θεού. Η μετάνοια, ως πλουσιοπάροχον και μοναδικόν θεόσδοτον φάρμακον, αναγεννά τον άνθρωπον και ελευθερώνει αυτόν από τους βρόγχους της απογνώσεως και παρέχει την παρρησίαν της υιοθεσίας, ήτις είναι ακαταμάχητον όπλον κατά του διαβόλου.
Ο Κύριος, δια να εντυπωθή μονιμώτερον εις τον άνθρωπον το περί μετανοίας κήρυγμα, αφήκε ως εικό­να ζώσαν την απαράμιλλον του Ασώτου παραβολήν³³, το ανεκτίμητον τούτο του Ευαγγελίου κειμήλιον, με­τανοίας κήρυγμα διαπρύσιον. Όταν μελετώμεν την παραβολήν του Ασώτου υιού, μένομεν κατάπληκτοι από την άφατον μακροθυμίαν, ανεξικακίαν και ευσπλαχνίαν του Θεού. Βλέπομεν τον Πατέρα να αναμέ­νη τον άσωτον και να αναγνωρίζη αυτόν μακρόθεν. Δεν τον αναμένει να φθάση, αλλά «δραμών επέπεσεν επί τον τράχηλον αυτού και κατεφίλησεν αυτόν»³⁴. Δεν επιτιμά, δεν παραπονείται δικαίως, δεν αναξέει τας πληγάς του υιού του, αλλά δίδει εντολήν: «εξενέγκατε την στολήν την πρώτην και ενδύσατε αυ­τόν»³⁵. Ασύλληπτος φιλανθρωπία! Δεν τον ενδύει απλώς με μίαν στολήν ζητεί να του φορέσουν την στο­λήν την «πρώτην». Αλλά δεν αρκείται μόνον εις αυτό ο πανεύσπλαχνος Πατήρ^. δίδει και άλλην εντολήν: «Και δότε δακτύλιον εις την χείρα αυτού και υποδή­ματα εις τους πόδας»³⁶. Ω της απείρου θείας και πατρι­κής αγάπης! Ω της δυνάμεως της μετανοίας!
Η «πρώτη στολή» που εδόθη εις τον άσωτον εί­ναι η καθαρότης που λαμβάνομεν με το μυστήριον του Αγίου Βαπτίσματος. Δια του μυστηρίου της μετα­νοίας αποκαθίσταται πλήρως η πρώτη καθαρότης. Το δακτυλίδιον συμβολίζει τον αρραβώνα του Αγίου Πνεύματος, την αποκατάστασιν της εν Χριστώ υιοθε­σίας. Τα δε υποδήματα, σύμβολα της ελευθερίας, (διότι οι δούλοι δεν έφερον υποδήματα) συμβολίζουν την ενίσχυσιν που δίδει ο Θεός εις τον μετανοούντα, δια να πορεύεται πλέον σταθερώς εις την οδόν της σωτηρίας.
Την μετάνοιαν ακολουθεί η πλήρης δικαίωσις του μετανοούντος. Ο μετανοών μετά την εξομολόγησιν λαμβάνει την συγχώρησιν και την πλήρη άφεσιν πα­σών των αμαρτιών αυτού. Συνχωρείται και πάλιν εις τους Πατρικούς κόλπους και απολαμβάνει την υιοθεσίαν.
Δια της αμαρτίας ο άνθρωπος χωρίζεται από τον Θεόν και καθίσταται εχθρός Αυτού. Το «μεσότοιχον του φραγμού»³⁷ ορθώνεται ανά μέσον του Θεού Πα­τρός και του αμαρτωλού. Η εν μετανοία εξομολόγησις όμως κρημνίζει το μεσότοιχον και ο Πατήρ συνχωρεί τον μετανοούντα εν Εαυτώ. Συμφιλιώνεται μαζί του και τον εναγκαλίζεται φιλοστόργως και τον καταφιλεί, βεβαιών αυτόν δια το αδιάπτωτον της αγάπης Του. Ο πιστός γίνεται και πάλιν τέκνον Θεού, επανακτά την χάριν της υιοθεσίας, αι δε ουλαί της αμαρ­τίας απαλείφονται εντελώς.
Ο μετανοών δεν συμφιλιώνεται μόνον με τον Θεόν, αλλά και με όλην την Εκκλησίαν, επουράνιον και επίγειον. Συνχωρείται εις την Εκκλησίαν και ενο­ποιείται με όλους τους αγίους και τους αδελφούς του. Όθεν και «χαρά έσται εν ουρανώ επί ενί αμαρτωλώ μετανοούντι»³⁸. Επίσης ο μετανοών συμφιλιώνεται και με τον εαυτόν του. Η πάλη της συνειδήσεως στα­ματά και ο άνθρωπος ειρηνεύει εν εαυτώ. Η γαλήνη και η ισορροπία της ψυχής αποκαθίστανται και η καρδία ειρηνική χαίρει και αγάλλεται με θείαν ευφροσύνην, η οποία αντανακλάται και εις το πρόσωπον του μετανοούντος. «Το συνειδός αγαλλόμενον, συγκαλλωπίζει αυτώ και το πρόσωπον, και άρδει τας πα­ρειάς ή της ψυχής ευρωστία. Και γαρ ουχ απλώς είρηται τω Σοφώ^. καρδίας ευφραινομένης, πρόσωπον θάλλει^.»³⁹, μας διαβεβαιοί ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσό­στομος. Και πράγματι το πρόσωπον του εξομολογουμένου μετά το μυστήριον λάμπει. Χαρά εν ουρανώ γί­νεται, αλλά χαρά και εν τη γη.
Η απερινόητος αγάπη του ουρανίου Πατρός δεν γνωρίζει όρια^. δια τούτο και συνεχίζει: «Και ενέγκαντες τον μόσχον τον σιτευτόν θύσατε και φαγόντες ευφρανθώμεν, ότι ούτος ο υιός μου νεκρός ην και ανέζησε και απολωλός ην και ευρέθη»⁴⁰. Η θυσία αυτή δεν είναι άλλη από την σταυρικήν θυσίαν του «μόσχου του αμώμου»⁴¹, του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, ο Οποίος εθυσιάσθη, δια να λυτρώση τους αμαρτωλούς. Η θυσία του Χριστού επί του Σταυρού διαιωνίζεται δια του μυστηρίου της θείας Ευχαριστίας. Και ο μετα­νοών πιστός καλείται να μετάσχη της θείας Κοινω­νίας. Εκεί πλέον κρύπτεται το αποκορύφωμα της Πα­τρικής συνχωρήσεως. Εις την ανάκρασιν εν τω Αγίω Ποτηρίω ο πιστός ενούται όλος με όλον τον Θεόν. Χωρείται όλος εν τω Θεώ και χωρεί Όλον εν εαυτώ. Δια τούτο μας παρέδωσε το μυστήριον της θείας Ευ­χαριστίας, «ίν' όλοις ημίν ενωθήναι δυνηθή και δι' ό­λων ημών χωρήση και προς εαυτόν ημάς αναλύση, πάσι πάντα συνάψας τοις ημετέροις τα εαυτού»⁴².
Γλυκύτατοι οι καρποί της μετανοίας και απερινόητοι! Δια της υιοθεσίας και της ενώσεως εν τω μυστηρίω της θείας Ευχαριστίας καθίσταται ο αμαρτω­λός αλλά μετανοών άνθρωπος συγκληρονόμος Χριστού και κληρονομεί τα αγαθά της ουρανίου Βασι­λείας!
Είθε να βιώσωμεν την αληθή μετάνοιαν, η οποία θα μας οδηγήση εις την θέωσιν, δια να μετάσχωμεν εις την θείαν ζωήν μετά πάντων των αγγέλων και των αγίων, εις την αιώνιον και ασάλευτον Βασιλείαν.

1. Ρωμ. στ', 23.
2. Μάρκ. α', 18.
3. Άγ. Κλήμης Ρώμης.
4. Ιω. Χρυσοστόμου. Εις την επίλυσιν της Χαναναίας, 2, Minge P.G. 52, 451.
5. Γεν, γ', 9.
6. Ματθ. δ', 17.
7. Ιω. στ', 44.
8. Ιω. στ', 65.
9. Ησ. ν', 5.
10.Ματθ. ια', 29.
11. Ε.Π.Ε. Θεσ/κη τ. 30, σελ. 266.
12. Α', Κορ. ιε', 9.
13. Α', Τιμ. α', 13.
14. Β΄, Κορ. ιβ΄, 4.
15. Β΄, Κορ. ζ΄, 9-ιο.
16. Ματθ. ε', 4.
17. Λουκ. ιε', 7.
18. Λουκ. ιβ', 2.
19. Α' Ιω. α', 8-9.
20.πρβλ. Μαξίμου Ομολογητού: «...Επί μεν των λογιωτέρων, η θεωρία προηγείται της πράξεως^. επί δε των αγροικοτέρων, της θεωρίας η πράξις^. εις εν δε τέλος Χριστού αμφότεραι καταλήγουσιν. Συντομώτερον δε τούτο οφθήσεται, οις η θεωρία προηγείται της πράξεως». Κεφάλαια ηθικά, Minge P.G. 90, στ' 1435. 1437.
21. Εφ. α', 4-6.
22. Ψαλμ. λγ', 15.
23. πρβλ. «Προς επανάστασιν ξένου πολέμου, ξένως αγωνισώμεθα^.... των πονηρών πράξεων την φάλαγγα ρήξωμεν^..... απόφασις απωλείας μετάνοιαν σπουδαίαν ιδούσα, ώς καπνός ευθύς διαλύεται...». Εις μετάνοιαν Νινευιτών, Ε.Π.Ε. Θεσ/κη τ. 8Α, 512-514. Ο, Μΐη§ε, Ρ.Ο. 64, 428 ΑΒ. τα της κα­κίας οχυρώματα καταβάλλωμεν
24. Λουκ. γ', 8.
25. πρβλ. Λουκ. ιθ', 8.
26. Ματθ. στ', 14-15.
27. πρβλ. Αρχιμ. Σωφρονίου, ο Άγιος Σιλουανός ο Αθωνίτης, 1995, σελ. 474-475.
28. Ιω. κ', 23.
29. Ματθ. ιστ', 16-19.
30. Προς τον εγκαλούντα επί τω διαφυγείν την Ιερωσύνην Λό­γος Γ', Κεφ. 5, 18, Minge P.G. τ. 48.
31. Ομιλία ότι επικίνδυνον και τοις λέγουσιν... Minge P.G. τ. 50, 662, 30.
32. πρβλ. Ιω. Χρυσοστόμου, «...εννοείς ότι αυτός αοράτως εν­ταύθα πάρεστιν ο Δεσπότης και εκάστου την κίνησιν αναμετρεί και το συνειδός εξετάζει;» Εις Ησαΐα, ομιλία, Α', 2, Ε.Π.Ε. Θεσ/ κη τ. 8Α, 324 ή Minge P.G. 59, 99.
33. πρβλ. Λουκ. ιε', 11-32.
34. αυτόθι, στ'. 20.
35. αυτόθι, στ'. 22.
36. αυτόθι.
37. Α' στιχηρόν ιδιόμελον του εσπερινού των Χριστουγέννων, ήχος β'.
38. Λουκ. ιε', 7.
39. Περί κακοϋ συνειδότος, Minge P.G. 96, 89.
40. Λουκ. ιε', 23-24.
41. Οπισθάμβωνος ευχή της θ. Λειτουργίας του Μ. Βασιλείου.
42. Νικόλαος Καβάσιλας, Περί της εν Χριστώ ζωής, Λόγος Δ'. §12, Ε.Π.Ε. Θεσ/κη Φιλοκαλία τ. 22 σελ. 428.
43. Από ομιλία του Γέροντος Δαμασκηνού προς τις αδελφές της Ι. Μ. Τιμίου Προδρόμου Μακρυνού μεταφέρουμε ένα από­σπασμα.

Ιερά Μονή Παντοκράτορος Μελισσοχωρίου

Διδαχές (Αγ. Νεκτάριος Πενταπόλεως)

alopsis

Ο ΑΓΙΟΣ Νεκτάριος Πενταπόλεως, ο θαυμα­τουργός, αποτελεί, στις πενιχρές μέρες του εικοστού αιώνα, ένα δώρο του Θεού στον κόσμο. Στο πρόσωπό του ανακαλύπτει κανείς έναν μεγά­λο Πατέρα της Εκκλησίας, όπου η αγιότητα του βί­ου συνδυάζεται με τη χάρη της θαυματουργίας και την ορθόδοξη διδασκαλία.

Γεννήθηκε στη Σηλυβρία της Ανατολικής Θρά­κης το 1846. Παρακολουθώντας την ιστορική δια­δρομή του βίου του, τον συναντούμε στην Κωνστα­ντινούπολη, δεκατετράχρονο παιδί, να εργάζεται και να σπουδάζει· στη Νέα Μονή της Χίου, να κείρεται μοναχός (1876) και να χειροτονείται διάκονος (1877)· στην Αθήνα, να ολοκληρώνει τις θεολογι­κές του σπουδές (1885)· στην Αίγυπτο, να διακονεί για μια πενταετία στο Πατριαρχείο Αλεξανδρείας. Εκεί χειροτονείται πρεσβύτερος (1886) και επί­σκοπος - μητροπολίτης Πενταπόλεως (1889). Εξαι­τίας του φθόνου που προκαλεί το πολυδιάστατο έργο του, συκοφαντείται και απομακρύνεται από το Πατριαρχείο. Επιστρέφει στην Ελλάδα το 1890, και περιφέρεται ως απλός ιεροκήρυκας μέχρι το 1894, οπότε αναλαμβάνει τη διεύθυνση της Ριζαρείου Σχολής. Το 1908, για λόγους υγείας, παραι­τείται και αποσύρεται στην Αίγινα, στη γυναικεία Μονή της Αγίας Τριάδος, που ο ίδιος έχει ιδρύσει από το 1904. Εκεί παραμένει, ως πνευματικός της Μονής, μέχρι το τέλος της ζωής του (1920).
Μια ιερή πορεία εβδομήντα τεσσάρων χρόνων, κατάφορτη από καρπούς του Αγίου Πνεύματος, είναι όλη η ζωή του. Νηστεύει, αγρυπνεί, προσεύ­χεται. Ταυτίζει το θέλημά του με το θείο θέλημα και γίνεται ο άνθρωπος του Θεού, ο "παθών καί μαθών τα θεία". Λειτουργεί σαν άγγελος, προσεύ­χεται χωρίς να πατάει στη γη. Αναδεικνύεται ένθερ­μος εραστής της Αγίας Τριάδος και εγκάρδιος υμνητής της Υπεραγίας Θεοτόκου. Θεολόγος θεόπνευστος και συγγραφέας ακούραστος. Κηρύσσει, εξο­μολογεί, νουθετεί, θυσιάζεται για τον πλησίον. Οι ελεημοσύνες του είναι άπειρες και οι θαυματουργίες του ανεξάντλητες. Η παρουσία του γαληνεύει, ειρηνεύει, εμπνέει τους πάντες. Είναι αληθινά με­γάλος, γι' αυτό και βαθιά ταπεινός. Είναι αρχιερέας του Υψίστου, αλλά γίνεται και καθαριστής, κηπου­ρός, τσαγκάρης και χτίστης, μέχρι τα γεράματά του. Συκοφαντείται βαριά και υπομένει ειρηνικά, προσεύχεται, συγχωρεί, ευχαριστεί για όλα. Ένας πι­στός μιμητής του πράου και ταπεινού Ιησού, που η Εκκλησία μας ανακηρύσσει επίσημα άγιο το 1961.
Απαύγασμα της οσιακής του βιοτής αποτελούν τα γραπτά του κείμενα. Παρουσιάζουμε ένα μικρό απάνθισμα των επιστολών του, διασκευασμένο στη σημερινή μας γλωσσική μορφή. Είναι μια συλλογή από σύντομες και περιεκτικές διδαχές του αγίου, που αναφέρονται στην πνευματική ζωή και τον αγώνα του χριστιανού.

(Πρόλογος υπό των πατέρων της Ιεράς Μονής Παρακλήτου, Ωρωπός Αττική)


Ο δρόμος της ευτυχίας

Τίποτα δεν είναι μεγαλύτερο από την καθαρή καρδιά, γιατί μια τέτοια καρδιά γίνεται θρόνος του Θεού. Και τι είναι ενδοξότερο από το θρόνο του Θεού; Ασφαλώς τίποτα. Λέει ο Θεός γι’ αυτούς που έχουν καθαρή καρδιά: «Θα κατοικήσω ανάμεσά τους και θα πορεύομαι μαζί τους. Θα είμαι Θεός τους, κι αυτοί θα είναι λαός μου». (Β’ Κορ. 6, 16).
Ποιοι λοιπόν είναι ευτυχέστεροι απ’ αυτούς τους ανθρώπους; Και από ποιο αγαθό μπορεί να μείνουν στερημένοι; Δεν βρίσκονται όλα τ’ αγαθά και τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος στις μακάριες ψυχές τους; Τι περισσότερο χρειάζονται; Τίποτα, στ’ αλήθεια, τίποτα! Γιατί έχουν στην καρδιά τους το μεγαλύτερο αγαθό: τον ίδιο το Θεό!
Πόσο πλανιούνται οι άνθρωποι που αναζητούν την ευτυχία μακριά από τον εαυτό τους, στις ξένες χώρες και στα ταξίδια, στον πλούτο και στη δόξα, στις μεγάλες περιουσίες και στις απολαύσεις, στις ηδονές και σ’ όλες τις χλιδές και ματαιότητες, που κατάληξή τους έχουν την πίκρα! Η ανέγερση του πύργου της ευτυχίας έξω από την καρδιά μας, μοιάζει με οικοδόμηση κτιρίου σε έδαφος που σαλεύεται από συνεχείς σεισμούς. Σύντομα ένα τέτοιο οικοδόμημα θα σωριαστεί στη γη...
Αδελφοί μου! Η ευτυχία βρίσκεται μέσα στον ίδιο σας τον εαυτό, και μακάριος είναι ο άνθρωπος που το κατάλαβε αυτό. Εξετάστε την καρδιά σας και δείτε την πνευματική της κατάσταση. Μήπως έχασε την παρρησία της προς το Θεό; Μήπως η συνείδηση διαμαρτύρεται για παράβαση των εντολών Του; Μήπως σας κατηγορεί για αδικίες, για ψέματα, για παραμέληση των καθηκόντων προς το Θεό και τον πλησίον; Ερευνήστε μήπως κακίες και πάθη γέμισαν την καρδιά σας, μήπως γλίστρησε αυτή σε δρόμους στραβούς και δύσβατους...
Δυστυχώς, εκείνος που παραμέλησε την καρδιά του, στερήθηκε όλα τ’ αγαθά κι έπεσε σε πλήθος κακών. Έδιωξε τη χαρά και γέμισε με πίκρα, θλίψη και στενοχώρια. Έδιωξε την ειρήνη και απόκτησε άγχος, ταραχή και τρόμο. Έδιωξε την αγάπη και δέχτηκε το μίσος. Έδιωξε, τέλος, όλα τα χαρίσματα και τους καρπούς του Αγίου Πνεύματος, που δέχτηκε με το βάπτισμα, και οικειώθηκε όλες τις κακίες εκείνες, που κάνουν τον άνθρωπο ελεεινό και τρισάθλιο.
Αδελφοί μου! Ο Πολυέλεος Θεός θέλει την ευτυχία όλων μας και σ’ αυτή και στην άλλη ζωή. Γι’ αυτό ίδρυσε την αγία Του Εκκλησία. Για να μας καθαρίζει αυτή από την αμαρτία, να μας αγιάζει, να μας συμφιλιώνει μαζί Του, να μας χαρίζει τις ευλογίες του ουρανού.
Η Εκκλησία έχει ανοιχτή την αγκαλιά της, για να μας υποδεχθεί. Ας τρέξουμε γρήγορα όσοι έχουμε βαριά τη συνείδηση. Ας τρέξουμε και η Εκκλησία είναι έτοιμη να σηκώσει το βαρύ φορτίο μας, να μας χαρίσει την παρρησία προς το Θεό, να γεμίσει την καρδιά μας με ευτυχία και μακαριότητα...

Το άγιο βάπτισμα

«Όσοι βαπτιστήκατε στο όνομα του Χριστού, ντυθήκατε το Χριστό» (Γαλ. 3:27).
Πόσο μεγάλη αλήθεια μας επισημαίνει μ' αυτά τα λόγια ο απόστολος Παύλος!
Οι βαπτισμένοι χριστιανοί δεν φορούν τον πα­λαιό άνθρωπο με τα πάθη και τις αμαρτωλές επι­θυμίες του, αλλά είναι ντυμένοι τον καινούριο άνθρωπο. Ντύθηκαν τον ίδιο το Χριστό, που ζει τώρα μέσα στις καρδιές τους. Και η λέξη "ντύθη­καν" δεν αναφέρεται σε κάποια απλή και εξωτερι­κή στολή, αλλά σε κάτι βαθύτερο, σε κάτι ουσια­στικό και αναφαίρετο.
Με την πίστη μας στο Χριστό και με τη βάπτισή μας ντυνόμαστε τον ίδιο το Χριστό και γινόμαστε παιδιά του Θεού, οικητήρια του Παναγίου Πνεύ­ματος, ναοί του Θεού, άγιοι και τέλειοι, Θεοί κατά χάριν.
Ώστε λοιπόν ρίξαμε από πάνω μας τη φθορά και ντυθήκαμε την αφθαρσία. Ξεντυθήκαμε τον άνθρωπο της αμαρτίας και ντυθήκαμε τον άνθρω­πο της δικαιοσύνης και της χάριτος. Διώξαμε το θάνατο και ντυθήκαμε την αθανασία...
Συλλογιστήκαμε όμως και τις μεγάλες υποχρε­ώσεις, που, με το βάπτισμά μας, αναλάβαμε ενώ­πιον του Θεού; Συνειδητοποιήσαμε ότι οφείλουμε να συμπεριφερόμαστε σαν παιδιά του Θεού και σαν αδελφοί του Κυρίου μας; Ότι έχουμε χρέος να συνταυτίσουμε το δικό μας θέλημα με το θέλημα του Θεού; Ότι πρέπει, σαν παιδιά δικά Του, να μέ­νουμε ελεύθεροι από την αμαρτία; Ότι οφείλουμε να Τον αγαπάμε μ' όλη μας τη δύναμη, από τα βά­θη της ψυχής και της καρδιάς μας; Ότι οφείλουμε να Τον λατρεύουμε και να λαχταρούμε την ένωση μαζί Του για πάντα; Σκεφτήκαμε, άραγε, ότι η καρ­διά μας πρέπει νά 'ναι πλημμυρισμένη από την αγάπη, ώστε αυτή να ξεχύνεται και στον πλησίον μας; Έχουμε τη συναίσθηση ότι οφείλουμε να γί­νουμε άγιοι και τέλειοι και εικόνες του Θεού και παιδιά του Θεού και κληρονόμοι της βασιλείας των ουρανών;
Για όλ' αυτά έχουμε χρέος ν' αγωνιστούμε, ώστε να μη φανούμε ανάξιοι στο κάλεσμα που μας έκα­νε ο Θεός και αποδοκιμαστούμε... Ναι, αδελφοί μου, ας παλέψουμε με ζήλο και αυταπάρνηση για να νικήσουμε. Κανείς μας ας μη χάσει το θάρρος του, ας μην αμελήσει, ας μη δειλιάσει, ας μην πτοη­θεί μπροστά στα σκάμματα του πνευματικού αγώ­να. Γιατί έχουμε βοηθό το Θεό, που μας δυναμώνει στον δύσκολο δρόμο της αρετής.

Πνευματικός Αγώνας

Σκοπός της ζωής μας είναι να γίνουμε τέλειοι και άγιοι. Να αναδειχθούμε παιδιά του Θεού και κληρονόμοι της βασιλείας των ουρανών. Ας προσέξουμε μήπως, για χάρη της παρούσας ζωής, στερηθούμε τη μέλλουσα, μήπως, από τις βιοτικές φροντίδες και μέριμνες, αμελήσουμε το σκοπό της ζωής μας.
Η νηστεία, η αγρυπνία και η προσευχή από μόνες τους δεν φέρνουν τους επιθυμητούς καρπούς, γιατί αυτές δεν είναι ο σκοπός της ζωής μας, αποτελούν τα μέσα για να πετύχουμε το σκοπό.
Στολίστε τις λαμπάδες σας με αρετές. Αγωνιστείτε ν’ αποβάλετε τα πάθη της ψυχής. Καθαρίστε την καρδιά σας από κάθε ρύπο και διατηρήστε την αγνή, για να έρθει και να κατοικήσει μέσα σας ο Κύριος, για να σάς πλημμυρίσει το Αγιο Πνεύμα με τις θείες δωρεές.
Παιδιά μου αγαπητά, όλη σας η ασχολία και η φροντίδα σ’ αυτά να είναι. Αυτά ν’ αποτελούν σκοπό και πόθο σας ασταμάτητο. Γι’ αυτά να προσεύχεστε στο Θεό.
Να ζητάτε καθημερινά τον Κύριο, αλλά μέσα στην καρδιά σας και όχι έξω από αυτήν. Και όταν Τον βρείτε, σταθείτε με φόβο και τρόμο, όπως τα Χερουβείμ και τα Σεραφείμ, γιατί η καρδιά σας έγινε θρόνος του Θεού. Αλλά για να βρείτε τον Κύριο, ταπεινωθείτε μέχρι το χώμα, γιατί ο Κύριος βδελύσσεται τους υπερήφανους, ενώ αγαπάει και επισκέπτεται τους ταπεινούς στην καρδιά.
Αν αγωνίζεσαι τον αγώνα τον καλό, ο Θεός θα σε ενισχύσει. Στον αγώνα εντοπίζουμε τις αδυναμίες, τις ελλείψεις και τα ελαττώματά μας. Είναι ο καθρέφτης της πνευματικής μας καταστάσεως. Όποιος δεν αγωνίστηκε, δεν γνώρισε τον εαυτό του.
Προσέχετε και τα μικρά ακόμα παραπτώματα. Αν σας συμβεί από απροσεξία κάποια αμαρτία, μην απελπιστείτε, αλλά σηκωθείτε γρήγορα και προσπέστε στο Θεό, που έχει τη δύναμη να σάς ανορθώσει.
Μέσα μας έχουμε αδυναμίες και πάθη και ελαττώματα βαθιά ριζωμένα, πολλά είναι και κληρονομικά. Όλα αυτά δεν κόβονται με μια σπασμωδική κίνηση ούτε με την αδημονία και τη βαρειά θλίψη, αλλά με υπομονή και επιμονή, με καρτερία, με φροντίδα και προσοχή.
Η υπερβολική λύπη κρύβει μέσα της υπερηφάνεια. Γι’ αυτό είναι βλαβερή και επικίνδυνη, και πολλές φορές παροξύνεται από το διάβολο, για ν’ ανακόψει την πορεία του αγωνιστή.
Ο δρόμος που οδηγεί στην τελειότητα είναι μακρύς. Εύχεστε στο Θεό να σάς δυναμώνει. Να αντιμετωπίζετε με υπομονή τις πτώσεις σας και, αφού γρήγορα σηκωθείτε, να τρέχετε και να μη στέκεστε, σαν τα παιδιά, στον τόπο που πέσατε, κλαίγοντας και θρηνώντας απαρηγόρητα.
Αγρυπνείτε και προσεύχεστε, για να μην μπείτε σε πειρασμό. Μην απελπίζεστε, αν πέφτετε συνέχεια σε παλιές αμαρτίες. Πολλές απ’ αυτές είναι και από τη φύση τους ισχυρές και από τη συνήθεια. Με την πάροδο του χρόνου, όμως, και με την επιμέλεια νικιούνται. Τίποτα να μη σας απελπίζει.

Πειρασμοί

Οι πειρασμοί παραχωρούνται για να φανερωθούν τα κρυμμένα πάθη, να καταπολεμηθούν κι έτσι να θεραπευθεί η ψυχή. Είναι και αυτοί δείγμα του θείου ελέους. Γι’ αυτό άφησε με εμπιστοσύνη τον εαυτό σου στα χέρια του Θεού και ζήτησε τη βοήθειά Του, ώστε να σε δυναμώσει στον αγώνα σου. Η ελπίδα στο Θεό δεν οδηγεί ποτέ στην απελπισία. Οι πειρασμοί φέρνουν ταπεινοφροσύνη. Ο Θεός ξέρει την αντοχή του καθενός μας και παραχωρεί τους πειρασμούς κατά το μέτρο των δυνάμεών μας. Να φροντίζουμε όμως κι εμείς να είμαστε άγρυπνοι και προσεκτικοί, για να μη βάλουμε μόνοι μας τον εαυτό μας σε πειρασμό.
Εμπιστευτείτε στο Θεό τον Αγαθό, τον Ισχυρό, τον Ζώντα, και Αυτός θα σάς οδηγήσει στην ανάπαυση. Μετά τις δοκιμασίες ακολουθεί η πνευματική χαρά. Ο Κύριος παρακολουθεί όσους υπομένουν τις δοκιμασίες και τις θλίψεις για τη δική Του αγάπη. Μη λιποψυχείτε λοιπόν και μη δειλιάζετε.
Δεν θέλω να θλίβεστε και να συγχύζεστε για όσα συμβαίνουν αντίθετα στη θέλησή σας, όσο δίκαιη κι αν είναι αυτή. Μια τέτοια θλίψη μαρτυρεί την ύπαρξη εγωισμού. Προσέχετε τον εγωισμό, που κρύβεται κάτω από τη μορφή του δικαιώματος. Προσέχετε και την άκαιρη λύπη, δημιουργείται ύστερ’ από έναν δίκαιο έλεγχο. Η υπερβολική θλίψη για όλα αυτά είναι του πειρασμού. Μία είναι η αληθινή θλίψη. Αυτή που δημιουργείται, όταν γνωρίσουμε καλά την άθλια κατάσταση της ψυχής μας. Όλες οι άλλες θλίψεις δεν έχουν καμιά σχέση με τη χάρη του Θεού.
Φροντίζετε να περιφρουρείτε στην καρδιά σας τη χαρά του Αγίου Πνεύματος και να μην επιτρέπετε στον πονηρό να χύνει το φαρμάκι του. προσέχετε! Προσέχετε, μήπως ο παράδεισος, που υπάρχει μέσα σας, μετατραπεί σε κόλαση.

Προσευχή

Το κύριο έργο του ανθρώπου είναι η προσευχή. Ο άνθρωπος πλάστηκε για να υμνεί το Θεό. Αυτό είναι το έργο που του αρμόζει. Αυτό μόνο εξηγεί την πνευματική του υπόσταση. Αυτό μόνο δικαιώνει την εξέχουσα θέση του μέσα στη δημιουργία. Ο άνθρωπος πλάστηκε για να λατρεύει το Θεό και να μετέχει στη θεία Του αγαθότητα και μακαριότητα.
Ως εικόνα του Θεού που είναι, λαχταράει για το Θεό και τρέχει με πόθο να ανυψωθεί προς Αυτόν. Με την προσευχή και την υμνωδία ευφραίνεται. Το πνεύμα του αγάλλεται και η καρδιά του σκιρτάει. Όσο περισσότερο προσεύχεται, τόσο η ψυχή του απογυμνώνεται από τις κοσμικές επιθυμίες και γεμίζει από τα ουράνια αγαθά. Και όσο αποχωρίζεται τα γήινα και τις ηδονές του βίου, τόσο περισσότερο απολαμβάνει την ουράνια ευφροσύνη. Η δοκιμή και η πείρα μάς επιβεβαιώνουν την αλήθεια αυτή.
Ο Θεός ευαρεστείται στις προσευχές εκείνες που προσφέρονται με τον πρέποντα τρόπο, δηλαδή με συναίσθηση της ατέλειας και της αναξιότητός μας. Για να υπάρξει όμως τέτοια συναίσθηση, απαιτείται τέλεια αυταπάρνηση του κακού μας εαυτού και υποταγή στις εντολές του Θεού, απαιτείται ταπείνωση και αδιάλειπτη πνευματική εργασία.
Αναθέστε όλες τις φροντίδες σας στο Θεό. Εκείνος προνοεί για σάς. Μη γίνεστε ολιγόψυχοι και μην ταράζεστε. Αυτός που εξετάζει τα απόκρυφα βάθη της ψυχής των ανθρώπων, γνωρίζει και τις δικές σας επιθυμίες και έχει τη δύναμη να τις εκπληρώσει όπως Αυτός γνωρίζει. Εσείς να ζητάτε από το Θεό και να μη χάνετε το θάρρος σας. Μη νομίζετε ότι, επειδή ο πόθος σας είναι άγιος, έχετε δικαίωμα να παραπονιέστε, όταν οι προσευχές σας δεν εισακούονται. Ο Θεός εκπληρώνει τους πόθους σας με τρόπο που εσείς δεν γνωρίζετε. Να ειρηνεύετε λοιπόν και να επικαλείστε το Θεό.
Οι προσευχές και οι δεήσεις από μόνες τους δεν μάς οδηγούν στην τελειότητα. Στην τελείωση οδηγεί ο Κύριος, που έρχεται και κατοικεί μέσα μας, όταν εμείς εκτελούμε τις εντολές Του. Και μια από τις πρώτες εντολές είναι να γίνεται στη ζωή μας το θέλημα όχι το δικό μας, αλλά του Θεού. Και να γίνεται με την ακρίβεια που γίνεται στον ουρανό από τους αγγέλους. Για να μπορούμε κι εμείς να λέμε: «Κύριε, όχι όπως εγώ θέλω, αλλ’ όπως Εσύ, «γεννηθήτω το θέλημά Σου, ως εν ουρανω και επί της γης»». Χωρίς λοιπόν το Χριστό μέσα μας, οι προσευχές και οι δεήσεις οδηγούν στην πλάνη.

Ειρήνη

Η ειρήνη είναι θείο δώρο, που χορηγείται πλουσιοπάροχα σ’ όσους συμφιλιώνονται με το Θεό και εκτελούν τα θεία Του προστάγματα.
Η ειρήνη είναι φως και φεύγει από την αμαρτία, που είναι σκοτάδι. Ένας αμαρτωλός ποτέ δεν ειρηνεύει.
Να αγωνίζεστε εναντίον της αμαρτίας και να μη σάς ταράζει η εξέγερση των παθών μέσα σας. Γιατί, αν στην πάλη μαζί τους νικήσετε, το ξεσήκωμα των παθών έγινε για σάς αφορμή νέας χαράς και ειρήνης.
«Να επιδιώκετε την ειρήνη με όλους, επιδιώκετε και την αγιότητα, χωρίς την οποία κανείς δεν θ’ αντικρύσει τον Κύριο» (Εβρ.12, 14).
Η ειρήνη και ο αγιασμός είναι δύο αναγκαίες προϋποθέσεις για όποιον ζητάει με πόθο να δει το πρόσωπο του Θεού. Η ειρήνη είναι το θεμέλιο στο οποίο στηρίζεται ο αγιασμός.
Ο αγιασμός δεν παραμένει σε ταραγμένη και οργισμένη καρδιά. Η οργή, όταν χρονίζει στην ψυχή, δημιουργεί την έχθρα και το μίσος εναντίον του πλησίον. Γι’ αυτό επιβάλλεται η γρήγορη συμφιλίωση με τον αδελφό μας, ώστε να μη στερηθούμε τη χάρη του Θεού που αγιάζει την καρδιά μας.
Εκείνος που ειρηνεύει με τον εαυτό του, ειρηνεύει και με τον πλησίον του, ειρηνεύει και με το Θεό. Ένας τέτοιος άνθρωπος είναι αγιασμένος, γιατί ο ίδιος ο Θεός κατοικεί μέσα του.

Αγάπη

Επιδιώκετε την αγάπη. Ζητάτε καθημερινά από το Θεό την αγάπη. Μαζί με την αγάπη έρχεται και όλο το πλήθος των αγαθών και των αρετών. Αγαπάτε, για ν’ αγαπιέστε κι εσείς από τους άλλους. Δώστε στο Θεό όλη σας την καρδιά, ώστε να μένετε στην αγάπη. «Όποιος ζει μέσα στην αγάπη, ζει μέσα στο Θεό, κι ο Θεός μέσα σ’ αυτόν» (Α’ Ιω. 4, 16).
Οφείλετε να έχετε πολλή προσοχή στις μεταξύ σας σχέσεις και να σέβεστε ο ένας τον άλλον ως πρόσωπα ιερά, ως εικόνες του Θεού. Να μην αποβλέπετε ποτέ στο σώμα ή στην ομορφιά του, αλλά στην ψυχή. Προσέχετε το αίσθημα της αγάπης, γιατί, όταν η καρδιά δεν θερμαίνεται από την καθαρή προσευχή, η αγάπη κινδυνεύει να γίνει σαρκική και αφύσικη, κινδυνεύει να σκοτίσει το νου και να κατακάψει την καρδιά.
Πρέπει να εξετάζουμε καθημερινά, μήπως η αγάπη μας δεν απορρέει από το σύνδεσμο της κοινής μας αγάπης προς το Χριστό, μήπως δεν πηγάζει από το πλήρωμα της αγάπης μας προς τον Κύριο. Αυτός που αγρυπνεί να διατηρήσει αγνή την αγάπη, θα φυλαχθεί από τις παγίδες του πονηρού, που προσπαθεί σιγά- σιγά να μετατρέψει την χριστιανική αγάπη σε αγάπη κοινή και συναισθηματική.

Διάκριση

Σας συνιστώ να έχετε σε όλα διάκριση και φρόνηση. Ν’ αποφεύγετε τα άκρα. Οι αυστηρότητες συμβαδίζουν με τα μέτρα της αρετής. Αυτός που δεν έχει μεγάλες αρετές και συναγωνίζεται με τους τέλειους, θέλοντας να ζει με αυστηρότητα, όπως οι άγιοι ασκητές, αυτός κινδυνεύει να υπερηφανευθεί και να πέσει. Γι’ αυτό να πορεύεσθε με διάκριση και να μην εξαντλείτε το σώμα με υπέρμετρους κόπους. Να θυμάστε πως η άσκηση του σώματος απλώς βοηθάει την ψυχή να φτάσει στην τελειότητα, η τελειότητα κατορθώνεται κυρίως με τον αγώνα της ψυχής.
Μην τεντώνετε περισσότερο από το μέτρο τη χορδή. Να ξέρετε ότι ο Θεός δεν εκβιάζεται στις δωρεές Του. δίνει, όταν αυτός θέλει. Ό,τι παίρνουμε, το παίρνουμε δωρεάν από το θείο έλεος.
Μη ζητάτε να φτάσετε ψηλά με μεγάλες ασκήσεις χωρίς να έχετε αρετές, γιατί κινδυνεύετε να πέσετε σε πλάνη για την έπαρση και την τόλμη σας. Όποιος επιζητεί θεία χαρίσματα και υψηλές θεωρίες, ενώ είναι ακόμα φορτωμένος με πάθη, αυτός, σαν ανόητος και υπερήφανος, πλανιέται. Πρώτα απ’ όλα οφείλει ν’ αγωνιστεί για την κάθαρσή του. Η θεία χάρη στέλνει τα χαρίσματα σαν αμοιβή σ’ όσους έχουν καθαριστεί από τα πάθη. Τους επισκέπτεται χωρίς θόρυβο και σε ώρα που δεν γνωρίζουν.

Υπερηφάνεια

Η υπερηφάνεια του νου είναι η σατανική υπερηφάνεια, η οποία αρνείται το Θεό και βλασφημεί το Αγιο Πνεύμα, γι’ αυτό και πολύ δύσκολα θεραπεύεται. Είναι ένα βαθύ σκοτάδι, το οποίο εμποδίζει τα μάτια της ψυχής να δουν το φως που υπάρχει μέσα της και που οδηγεί στο Θεό, στην ταπείνωση, στην επιθυμία του αγαθού.
Αντίθετα, η υπερηφάνεια της καρδιάς δεν είναι γέννημα της σατανικής υπερηφάνειας, αλλά δημιουργείται από διάφορες καταστάσεις και γεγονότα: πλούτο, δόξα, τιμές, πνευματικά ή σωματικά χαρίσματα (ευφυΐα, ομορφιά, δύναμη, δεξιοτεχνία κλπ). Όλα αυτά σηκώνουν ψηλά τα μυαλά των ανόητων ανθρώπων, που γίνονται έτσι ματαιόφρονες, χωρίς όμως να είναι και άθεοι... Αυτοί πολλές φορές ελεούνται από το Θεό, παιδαγωγούνται και σωφρονίζονται. Η καρδιά τους συντρίβεται, παύει να επιζητεί δόξες και ματαιότητες, κι έτσι θεραπεύονται.
Η πνευματική σας εργασία να είναι η εξέταση της καρδιάς σας. Μήπως φωλιάζει σ’ αυτήν σαν φαρμακερό φίδι η υπερηφάνεια, το πάθος που γεννάει πολλά κακά, που απονεκρώνει κάθε αρετή, που δηλητηριάζει τα πάντα; Σ’ αυτή την εωσφορική κακία πρέπει να στραφεί όλη σας η φροντίδα. Μέρα και νύχτα να σάς γίνει έργο αδιάλειπτο η έρευνά της.
Θα είναι αλήθεια, νομίζω, αν πω ότι όλη η πνευματική μας φροντίδα συνίσταται στην αναζήτηση και εξόντωση της υπερηφάνειας και των παιδιών της. Αν απαλλαγούμε απ’ αυτήν και θρονιάσουμε στην καρδιά μας την ταπεινοφροσύνη, τότε έχουμε το παν. Γιατί όπου βρίσκεται η αληθινή κατά Χριστόν ταπείνωση, εκεί βρίσκονται μαζεμένες και όλες οι άλλες αρετές, που μάς υψώνουν ως το Θεό.

Χριστιανική ευγένεια

Οι χριστιανοί έχουν χρέος, σύμφωνα με την εντολή του Κυρίου, να γίνουν άγιοι και τέλειοι. Η τελειότητα και η αγιότητα χαράσσονται πρώτα βαθιά στην ψυχή του χριστιανού, και από εκεί τυπώνονται και στις σκέψεις του, στις επιθυμίες του, στα λόγια του, στις πράξεις του. Έτσι, η χάρη του Θεού, που υπάρχει στην ψυχή, ξεχύνεται και σ’ όλο τον εξωτερικό χαρακτήρα.
Ο χριστιανός οφείλει να είναι ευγενικός με όλους. Τα λόγια και τα έργα του να αποπνέουν τη χάρη του Αγίου Πνεύματος που κατοικεί στην ψυχή του, ώστε να μαρτυρείται η χριστιανική του πολιτεία και να δοξάζεται το όνομα του Θεού.
Όποιος είναι μετρημένος στα λόγια, είναι μετρημένος και στα έργα. Όποιος εξετάζει τα λόγια που πρόκειται να πει, εξετάζει και τις πράξεις που πρόκειται να εκτελέσει, και ποτέ του δεν θα υπερβεί τα όρια της καλής και ενάρετης συμπεριφοράς.
Τα χαριτωμένα λόγια του χριστιανού χαρακτηρίζονται από λεπτότητα και ευγένεια. Αυτά είναι που γεννούν την αγάπη, φέρνουν την ειρήνη και τη χαρά. Αντίθετα, η αργολογία γεννάει μίση, έχθρες, θλίψεις, φιλονικίες, ταραχές και πολέμους.
Ας είμαστε λοιπόν πάντοτε ευγενικοί. Ποτέ από τα χείλη μας να μη βγει λόγος κακός, λόγος που δεν είναι αλατισμένος με τη χάρη του Θεού, αλλά πάντοτε λόγοι χαριτωμένοι, λόγοι αγαθοί, λόγοι που μαρτυρούν την κατά Χριστόν ευγένεια και την ψυχική μας καλλιέργεια.

Δοξολογία

Ο χριστιανός οφείλει να δοξάζει το Θεό και με το σώμα του και με το πνεύμα του. Άλλωστε, και τα δυο ανήκουν στο Θεό και, επομένως, δεν έχει εξουσία να τα ατιμάζει ή να τα διαφθείρει, αλλά ως άγια και ιερά πρέπει να τα χρησιμοποιεί με πολ­λή ευχαριστία.
Όποιος θυμάται ότι το σώμα του και το πνεύμα του ανήκουν στο Θεό, έχει μια ευλάβεια κι ένα μυ­στικό φόβο γι αυτά, και τούτο συντελεί στο να τα διατηρεί αγνά και καθαρά από κάθε ρύπο, σε αδιά­λειπτη επικοινωνία μ' Εκείνον, από τον οποίο αγιά­ζονται και ενισχύονται.
Ο άνθρωπος δοξάζει το Θεό με το σώμα του και με το πνεύμα του, πρώτα, όταν θυμάται ότι αγιάστηκε από το Θεό και ενώθηκε μαζί του, και υστέρα, όταν ενώνει τη θέλησή του με τη θέληση του Θεού, ώστε να εκτελεί πάντοτε το αγαθό και ευάρεστο και τέλειο θέλημά Του. Ένας τέτοιος άν­θρωπος δεν ζει για τον εαυτό του, αλλά για το Θεό. Εργάζεται για τη βασιλεία του Θεού στη γη. Δοξάζει σε όλα το Θεό, με λόγια και με έργα. Οι πράξεις του, που γίνονται για το καλό των συναν­θρώπων του, δίνουν αφορμή δοξολογίας του θείου ονόματος. Η ζωή του, καταυγαζόμενη από το θείο φως, λάμπει σαν φως δυνατό. Έτσι η πολιτεία του γίνεται οδηγός προς το Θεό για όσους ακόμα δεν Τον γνώρισαν.

(Από τη σειρά των φυλλαδίων «Η ΦΩΝΗ ΤΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ» της Ιεράς Μονής Παρακλήτου Ωρωπού Αττικής.)

π.Ευμένιος Σαριδάκης -Προσευχές.

Κύριε Ιησού Χριστέ Υιέ του Θεού
βοηθησέ μενα Σε αγαπώ πάντοτε,
περισσότερο απο τον εαυτό μου
και περισσότερο απο όλους
τους άλλους και να μην σε χορταίνω
να Σε αγαπώ.


Απο το βιβλίο:Σίμωνος Μοναχού"π.Ευμένιος ο Κρυφός άγιος της εποχής μας.Αθήναι 2009

Τεστ στα μάτια υπόσχεται έγκαιρη διάγνωση του Αλτσχάιμερ

Νέα πολλά υποσχόμενη μέθοδος έγκαιρης διάγνωσης του Αλτσχάιμερ με ένα απλό τεστ στα μάτια. Ένας απλό τεστ ματιών ίσως μπορεί να ανιχνεύσει έγκαιρα τη νόσο του Αλτσχάιμερ, το Πάρκινσον και άλλες νευροεκφυλιστικές παθήσεις, όπως τη νόσο του Χάντιγκτον, πριν καν εμφανιστούν τα πρώτα συμπτώματα. Η νέα βρετανική επιστημονική έρευνα βασίστηκε σε πειραματόζωα και σύντομα, εντός του έτους, θα δοκιμαστεί και σε ανθρώπους, καθώς οι επιστήμονες αισιοδοξούν ότι θα αποδειχτεί η χρησιμότητά της για τους ασθενείς με Αλτσχάιμερ.. Ο θάνατος των νευρώνων στον εγκέφαλο, που ευθύνεται για αυτές τις παθήσεις, είναι μέχρι σήμερα πολύ δύσκολο να εντοπιστεί έγκαιρα, πριν υπάρξει εκτεταμένη ζημιά στα εγκεφαλικά κύτταρα. Η νέα τεχνική αξιοποιεί το γεγονός ότι ο κυτταρικός θάνατος επεκτείνεται και στο πίσω μέρος του ματιού, που συνδέεται με τον εγκέφαλο και όπου είναι ευκολότερο να ανιχνευτεί η προϊούσα κυτταρική βλάβη. Η νέα τεχνική χρησιμοποιεί φθορίζοντες βιοδείκτες που «βάφουν» με διαφορετικό χρώμα τα θνήσκοντα κύτταρα, τα οποία μπορούν να γίνουν αντιληπτά στον αμφιβληστροειδή με το οφθαλμοσκόπιο, και έτσι παρέχουν μια πρόωρη ένδειξη για τον θάνατο των εγκεφαλικών κυττάρων. Η μέθοδος ίσως επιτρέψει στους γιατρούς, αντί για όψιμες ακριβές τομογραφίες εγκεφάλου, να παρακολουθούν εξ αρχής την εξέλιξη του Αλτσχάιμερ, απλώς κάνοντας περιοδικό οφθαλμολογικό έλεγχο, ανά μερικές εβδομάδες, για τα κύτταρα του αμφιβληστροειδούς που πεθαίνουν. Η ανακάλυψη έγινε από ερευνητές του Πανεπιστημιακού Κολεγίου του Λονδίνου (UCL) υπό την καθηγήτρια Φραντζέσκα Κορεντέιρο και δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Cell Death and Disease» (Θάνατος Κυττάρων και Ασθένεια), σύμφωνα με το BBC. Σύμφωνα με την Κορεντέιρο, «λίγοι άνθρωποι αντιλαμβάνονται ότι ο αμφιβληστροειδής χιτώνας αποτελεί μια άμεση, αν και λεπτή, προέκταση του εγκεφάλου. Στο μέλλον θα είναι απολύτως δυνατό να επισκέπτεται κάποιος έναν επαγγελματία οπτικό ή οφθαλμίατρο και να 'τσεκάρει' τα μάτια του, ελέγχοντας έτσι και την κατάσταση του εγκεφάλου του». Όπως εκτίμησε η ερευνήτρια, ένας τέτοιος έλεγχος θα είναι εφικτός μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια, με την ανάπτυξη ενός ασφαλούς βιοδείκτη που θα περιέχεται σε οφθαλμικές σταγόνες, τις οποίες θα ρίχνει ο ασθενής στο μάτι του πριν γίνει ο έλεγχος. Αν όντως κάτι τέτοιο επιτευχθεί, τότε ανοίγει πιθανότατα ο δρόμος για την έγκαιρη διάγνωση και την πιο αποτελεσματική θεραπεία των ασθενών με Αλτσχάιμερ. www.kathimerini.gr με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ

Γερμανικοί φόβοι για την ελληνική πτώχευση

Δημοσίευμα της εφημερίδας «Die Ζeit» σκιαγραφεί με τα μελανότερα χρώματα την κατάσταση σε Ελλάδα, Ισπανία, Ιταλία και Πορτογαλία

ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΑΛΙΑΝΟΣ | Σάββατο 16 Ιανουαρίου 2010

ΒΕΡΟΛΙΝΟ, «O Παρθενώνας ένα ερείπιο. Η σημερινή Ελλάδα σε ακόμη μεγαλύτερο χάλι». Ετσι περιγράφει η εβδομαδιαία γερμανική εφημερίδα «Die Ζeit» την τρέχουσα κατάσταση της ελληνικής οικονομίας. Με τη διαφορά ότι ο ερειπωμένος Παρθενώνας είναι πηγή μεγάλων κερδών, ενώ το χρεοκοπημένο ελληνικό κράτος παράγει αδιάλειπτα τεράστια ελλείμματα. Και το χειρότερο από όλα: Οι «χασούρες» είναι εις βάρος της ευρωζώνης και ιδίως των Γερμανών. «Οι γερμανικές τράπεζες έχουν δανείσει 38 δισ. ευρώ σε επιχειρήσεις, νοικοκυριά και κρατικές υπηρεσίες της Ελλάδας» γράφει η εφημερίδα. Αν σε αυτά προστεθούν τα δάνεια στις άλλες απειλούμενες από τη χρεοκοπία χώρες της ευρωζώνης, ήτοι την Ισπανία (191 δισ. ευρώ) και την Ιταλία (202 δισ. ευρώ), γίνεται φανερό ότι το πρόβλημα δεν το έχουν μόνο οι δανειολήπτες. «Αν η Ελλάδαή η Ιταλία δεν ξεπληρώσουν τα χρέη τους, η Deutsche Βank, η Commerzbank και η Αllianz θα έχουν μεγάλες απώλειες.Τότε θα πρέπει να παρέμβει η ομοσπονδιακή κυβέρνηση με χρήματα των φορολογουμένων, διότι διαφορετικά τα ιδρύματα αυτά θα καταρρεύσουν» προσθέτει.

Με αφετηρία το συσσωρευμένο έλλειμμα των 300 δισ. ευρώ και τη δήλωση του υπουργού Οικονομικών κ. Γ. Παπακωνσταντίνου ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε «καθεστώς εκτάκτου ανάγκης», η εφημερίδα διαπιστώνει ότι «οι διεθνείς επενδυτές δεν της έχουν πλέον ουδεμία εμπιστοσύνη και η πιστοληπτική ικανότητα της Ελλάδας ισοδυναμεί με εκείνη μιας Μπανανίας».

Το κακό, σύμφωνα με τους αρθρογράφους Μαρκ Μπροστ και Μαρκ Σίριτζ, άρχισε τη «μαύρη Τρίτη» της 8ης Δεκεμβρίου, όταν ο Μπράιαν Κούλτον, επικεφαλής του τμήματος οικονομικών αναλυτών του οίκου αξιολόγησης Fitch, υποβάθμισε τη δανειοληπτική θέση της Ελλάδας από «ΑΑΑ» (σ.σ.: άριστα) σε «ΒΒΒ+» (σ.σ.: προμηνύει πτώχευση). Ηταν η αρχή ενός ντόμινο: «Πολλά συνταξιοδοτικά ταμεία αναγκάστηκαν να πουλήσουν τα ελληνικά ομόλογα,επειδή τους απαγορεύεται να κατέχουν αξιόγραφα υψηλού κινδύνου,τα hedgefunds και άλλοι κερδοσκόποι μαίνονται κατά της Ελλάδας, ενώ τράπεζες, όπως η Commerzbank, συνιστούν στους πελάτες τουςνα αποσύρουν τα χρήματά τους από την Ελλάδα» γράφει. Η Ελλάδα, η Ισπανία, η Ιταλία και η Πορτογαλία, συνεχίζουν οι αρθρογράφοι, είναι οι αγαπημένες χώρες των γερμανών τουριστών. Σε αυτές διαθέτουν περισσότερα από 15 δισ. ευρώ ετησίως. Και αυτό θα κάνουν κατά πιθανότητα και το εφετινό καλοκαίρι. Ωστόσο το ρίσκο τους είναι τώρα μεγάλο. Τι θα συνέβαινε, για παράδειγμα, αν το καλοκαίρι κάποια από αυτές τις χώρες κήρυττε ξαφνικά πτώχευση; Οι τουρίστες δεν θα μπορούσαν να επιστρέψουν στα σπίτια τους, « ε πειδή τα αεροδρόμια θα ήταν κλειστά και θα κυριαρχούσε το χάος ».

Το φαινόμενο του ντόμινο θα μπορούσε να πλήξει όμως ευθέως και το γερμανικό κράτος. «Η χρεοκοπία ενός κράτους παραμένει σπάνια απομονωμένη υπόθεση. Πλήττει και τις χώρες εταίρους,όπως για παράδειγμα τη Γερμανία. Και αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει το τέλος του ευρώ και ένα νομισματικό χάος στην Ευρώπη, που θα έθετε υπό κίνδυνο την πολιτική σταθερότητα της ηπείρου» γράφει η εφημερίδα.

Το πικρό «χάπι»: Η ευρωζώνη δεν έχει την πολυτέλεια να ανεχθεί τη χρεοκοπία ενός μέλους της. «Αν καταρρεύσει η Νομισματική Ενωση, οι σπεκουλαδόροι θα άρχιζαν ξανά τον τζόγο εναντίον μεμονωμένων χωρών και θα έθεταν υπό κίνδυνο την ευημερία των εθνών της Ευρωπαϊκής Ενωσης» τονίζει. Τη «νύφη» θα την πλήρωνε πάλι, όπως και παλιά, η Γερμανία.

Και το ακόμη πικρότερο δίδαγμα: «Η Επιτροπή των Βρυξελλών ζητεί τώρα καλύτερο συντονισμό των εθνικών οικονομικών πολιτικών. Ολες οι χώρες- όχι μόνο η Ελλάδα - πρέπει να επιτρέψουν παρεμβάσεις από έξω. Πρέπει να συντονίσουν φόρους, μισθούςκαι κρατικές δαπάνες, καθώς και να βοηθούν η μία την άλλη. Ο ισπανός πρωθυπουργός Χοσέ Λουίς Θαπατέρο θέλει μάλιστα να επιβληθούν κυρώσεις σε χώρεςπου δεν τηρούν τέτοιες συμφωνίες. Αυτό θα επέτρεπε ίσως στην Αθήνανα πουλήσει καλύτερα την απώλεια της κυριαρχίας της» καταλήγει.

Σημαντικά βήματα βλέπει τώρα η Μέρκελ
Η γερμανίδα καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ προέβη σε «διορθωτική» δήλωση για την οικονομική κατάσταση της Ελλάδας. Σε συνέντευξη Τύπου δήλωσε ότι, όταν ζήτησε προχθές στο οικονομικό φόρουμ από τις άλλες χώρες της ευρωζώνης να λύσουν μόνες τους τα προβλήματά τους ακολουθώντας το γερμανικό υπόδειγμα, δεν ήθελε να επικρίνει την Ελλάδα. Η κυρία Μέρκελ τόνισε ότι απλώς ήθελε να υπενθυμίσει πως «το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης είναι η κοινή πλατφόρμα» των χωρών της ευρωζώνης και «κάθε χώρα-μέλος οφείλει να υιοθετήσει τα απαραίτητα μέτρα» για την τήρησή του.

Υπογράμμισε ακόμη ότι «στην Ελλάδα έχουν γίνει σημαντικά βήματα με στόχο την επιστροφή στη δημοσιονομική ισορροπία» τα οποία, όπως είπε, γνωρίζει «τι προσπάθειες αντιπροσωπεύουν για τον συνάδελφό της, έλληνα πρωθυπουργό κ. Γ. Παπανδρέου».

Βοήθεια μόνο από την ΕΕ, λέει το ΔΝΤ
Ο επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) κ. Ντομινίκ Στρος-Καν επισήμανε χθες μιλώντας σε γαλλικό τηλεοπτικό σταθμό ότι ο οργανισμός δεν είναι ο κατάλληλος για να προσφέρει «χείρα» βοηθείας στη χώρα μας. «Η Ελλάδα είναι χώρα-μέλος της ζώνης του ευρώ, που σημαίνει ότι αρμόδιοι για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που αντιμετωπίζει η οικονομία της είναι η Κομισιόν και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα» τόνισε, προσθέτοντας ότι η αποστολή ελεγκτών του ΔΝΤ στη χώρα μας πραγματοποιήθηκε έπειτα από αίτημα της ελληνικής κυβέρνησης, η οποία ζήτησε την τεχνοκρατική βοήθεια του οργανισμού.

Απόδειξη.......απο Όλα

πηγή:www.enet.gr

Το 10-20% των εφήβων πάσχει από χρόνια νοσήματα

, 11:56 Παρασκευή 15 Ιανουαρίου 2010

Από κάποιο χρόνιο νόσημα υπολογίζεται ότι πάσχει το 10-20% των εφήβων και σύμφωνα με εκτιμήσεις στη χώρα μας τα χρόνια νοσήματα αφορούν ένα διόλου ευκαταφρόνητο αριθμό εφήβων που κυμαίνεται από 125.000 έως 250.000.

Ως χρόνιο νόσημα ορίζεται η αρρώστια εκείνη που προσβάλει ένα άτομο για μεγάλο χρονικό διάστημα , κάποιες φορές δια βίου, για την οποία απαιτείται αυξημένη προσοχή και ιατρική φροντίδα περισσότερη από ότι χρειάζεται ένα φυσιολογικό συνομήλικο άτομο.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) υπολογίζεται ότι το 2020 το χρόνιο νόσημα θα καλύπτει το 60% του συνολικού φάσματος των ασθενειών παγκοσμίως.

«Τα συχνότερα νοσήματα της εφηβικής ηλικίας είναι το άσθμα , ο σακχαρώδης διαβήτης, οι κακοήθειες, οι αιμοσφαιρινοπάθειες, η παχυσαρκία/ μεταβολικό σύνδρομο, τα νοσήματα του κολλαγόνου, οι ψυχιατρικές διαταραχές, η επιληψία, η διαταραχές της διατροφής , η λοίμωξη HIN/AIDS , οι χρόνιες φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου και η μυική δυστροφία» αναφέρονται μεταξύ άλλων σε ανακοίνωση του λέκτορα παιδιατρικής στο ΑΠΘ Εμμανουήλ Χατζηπαντελή, η οποία θα παρουσιαστεί αύριο στην «20η Επιστημονική Ημερίδα Επίκαιρα Θέματα στην Παιδιατρική» την οποία διοργανώνει η Β΄ Παιδιατρική Κλινική του ΑΧΕΠΑ στη Θεσσαλονίκη.

Οι παράγοντες που επηρεάζουν αρνητικά τις επιπτώσεις του χρόνιου νοσήματος στον έφηβο είναι η ηλικία έναρξης, η επίδραση στην εξωτερική εμφάνιση, η σοβαρότητα και η πορεία της νόσου και οι αντιδράσεις των γονέων , επισημαίνει ο κ. Χατζηπαντελής.

Η πρόοδος της ιατρικής και της βιοτεχνολογίας έχει οδηγήσει στη μακρόχρονη επιβίωση πολλών παιδιών με ειδικές ιατρικές ανάγκες .

Αξίζει να σημειωθεί ότι στις ΗΠΑ περισσότερο από μισό εκατομμύριο παιδιά με ειδικές ιατρικές ανάγκες μεταβαίνουν στην ενήλικη ζωή. «Μια γενιά πριν, τα περισσότερα από τα παιδιά αυτά πέθαιναν πριν ενηλικιωθούν , ενώ σήμερα σε ποσοστό μεγαλύτερο από το 90% επιβιώνουν στην ενήλικη ζωή. Πολλοί από αυτούς τους νέους βρίσκουν το δρόμο τους για τη μετάβαση από τις παιδιατρικές υπηρεσίες υγείας σε αυτές των ενηλίκων.

Παρόλα αυτά πολλοί έφηβοι και νεαροί ενήλικες με σοβαρά χρόνια προβλήματα και αναπηρίες , οι οποίες περιορίζουν τις δυνατότητές τους και έχουν σαν αποτέλεσμα πολύπλοκες κοινωνικές και ψυχιατρικές επιπτώσεις, αντιμετωπίζουν πολλές δυσκολίες κατά τη μετάβαση αυτή» υπογραμμίζει ο κ. Χατζηπαντελής.

Οι οικογένειες των παιδιών αυτών καθώς και οι γιατροί τους έρχονται πλέον αντιμέτωποι με το δίλημμα της μετάβασης του παιδιού που μεγαλώνει στον πραγματικό κόσμο. Η μετάβαση αυτή είναι μία σειρά αλλαγών οι οποίες περιλαμβάνουν την μετακίνηση από το νοσοκομείο στο σπίτι, από το σπίτι στο σχολείο, από σχολείο στη δουλειά, από τη δουλειά στην κοινωνία και από τον παιδίατρο στον παθολόγο.

Τα παιδιά και οι έφηβοι με χρόνια νοσήματα δυσκολεύονται περισσότεροι από ότι οι υγιείς συνομήλικοί τους να επιτύχουν σε κάποιες μεταβάσεις. Επίσης έχουν λιγότερες πιθανότητες να αποφοιτήσουν κανονικά από το λύκειο , να σπουδάσουν στο Πανεπιστήμιο, να εργαστούν σε ανταγωνιστικά επαγγέλματα και να ζήσουν ανεξάρτητα.

Από έρευνες που έχουν γίνει διαπιστώθηκε ότι πολλοί από τους νέους με χρόνια νοσήματα έχουν μικρή ή καθόλου εμπειρία στην αντιμετώπιση των ιατρικών τους προβλημάτων, στο προγραμματισμό της ιατρικής τους παρακολούθησης, καθώς και στη συζήτηση της κατάστασής τους.

Οι έρευνες αυτές έδειξαν πως παρότι οι νέοι με ειδικές ιατρικές ανάγκες, θέλουν να σπουδάσουν και να εργαστούν , οι οικογένειές τους δεν έχουν συχνά την ανάλογη βούληση όσον αφορά τη μελλοντική τους εργασία και ανεξαρτησία.

Σύμφωνα με τον κ. Χατζηπαντελή η πολιτική για την αντιμετώπιση των παιδιών που πάσχουν από χρόνια νοσήματα κατά την μετάβαση στην εφηβεία εστιάζει: στην κατανόηση από τους γιατρούς της ανάγκης μετάβαση από τις παιδιατρικές υπηρεσίες σε αυτές των ενηλίκων, στην απόκτηση γνώσεων και ικανοτήτων κατά τη διαδικασία αυτή και στη γνώση του χρονικού σημείου κατά το οποίο πρέπει να γίνει αυτή η μετάβαση.

www.enet.gr

Κριτική και επίπληξη για τον Αγιασμό στο Alter

του Αντώνη Τριανταφύλλου Έντονη ενόχληση στους εκκλησιαστικούς κύκλους έχει προκαλέσει η παρουσία ιερέα στη χθεσινή εκπομπή του Μάκη Τριανταφυλλόπουλου. Ο εν λόγω ιερωμένος τέλεσε την ακολουθία του Αγιασμού σε ζωντανή σύνδεση, αμέσως μετά τη συνέντευξη του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων του σταθμού. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο επίτιμος πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας θα προσφύγει στο Ραδιοτηλεοπτικό Συμβούλιο και με επώνυμη καταγγελία θα ζητήσει να επιβληθεί πρόστιμο στην εκπομπή τόσο για την προσβολή της προσωπικότητας του, όσο και για την προσβολή των ηθών και εθίμων της θρησκείας μας. Την ίδια στιγμή, στελέχη της Αρχιεπισκοπής Αθηνών, αλλά και της μητρόπολης Περιστερίου, όπου βρίσκεται η έδρα του τηλεοπτικού σταθμού Alter, εκφράζουν τη δυσφορία τους κατά του ιερέα, που τέλεσε τον αγιασμό, επισημαίνοντας ότι ο εν λόγω ιερωμένος υπέπεσε σε σωρεία κανονικών παραπτωμάτων. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο ιερέας κατέχει οργανική θέση εφημερίου στη μητρόπολη Νικαίας, τέλεσε όμως την ακολουθία του Αγιασμού σε περιοχή της κανονικής δικαιοδοσίας της μητρόπολης Περιστερίου, μνημονεύοντας τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών. Στην κριτική εκκλησιαστικών στελεχών κατά του συγκεκριμένου ιερέα περιλαμβάνονται και ζητήματα ηθικής τάξεως. Όπως λένε «η παρουσία του (σ.σ. του ιερέα) στο τηλεοπτικό πλατό και η τέλεση του Αγιασμού σε ζωντανή σύνδεση, την ώρα που η γιγαντοοθόνη πρόβαλλε στιγμιότυπα από τη συνέντευξη του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, στοιχειοθετούν καταφανώς προσβολή τόσο της ίδιας της ιερής ακολουθίας, όσο και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας». Κατά του ιερέα μπορεί να κινηθεί πειθαρχική διαδικασία από τον επιχώριο μητροπολίτη, ο οποίος έχει το δικαίωμα να τον καλέσει σε απολογία και αναλόγως της βαρύτητας των παραπτωμάτων που θα διαπιστωθούν ενδέχεται να του επιβληθεί, επίπληξη, μομφή, ακόμα και αργία από ένα μέχρι και έξι μήνες. πηγλη:www.amen.gr